Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2015

ΦΙΛΙΑ-ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ


Η αξιολόγηση που απορρέει από τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, αποστερεί τον άνθρωπο από τη συνειδητή βίωση του παρόντος. Κατ’ επέκταση ο συμβατικός τρόπος σκέπτεσαι και ζωής που προκύπτουν από την αξιολόγηση που αναφέραμε τον αναγκάζουν να περιοριστεί στη βιοτική και βιολογική περιχαράκωση. Απουσιάζοντας από το παρόν, μεταθέτει τη ζωή στο μέλλον. Μ’ αυτές τις προϋποθέσεις ο άνθρωπος  απομακρύνεται από τη συνείδηση και τη ψυχή και στερείται από την δυνατότητα να μετέχει στο γίγνεσθαι που επιτελείται στο αιώνιο παρόν. Ενεργοποιεί μονομερώς τη διάνοιά του  ώστε να ανταπεξέλθει στις ανάγκες που προκύπτουν και να αντιμετωπίσει την τρέχουσα πραγματικότητα. Η σχετικότητα αναγκάζει τη σκέψη του να αναλωθεί σ’ ένα επίπεδο τρόπο ζωής, χωρίς να δύναται να κινηθεί με τη συγκίνηση. Η ψυχή και η συνείδηση παραμένουν στην εσωτερικότητά του ως μία απρόσιτη γνώση που θα χρειασθεί για τον αγώνα της επιβίωσης  να την περιθωριοποιήσει, αυτή η κατάσταση τον αποτρέπει από το να λειτουργήσει υπαρξιακά με το πνεύμα του συνυπάρχειν.  Ο συμβατικός τρόπος σκέπτεσθαι επεμβαίνει αλλοτριωτικά στην μοναδικότητα του ανθρώπου και τον αναχαιτίζει από τη γνώση του εαυτού.
Μέσα  από την αγωνιώδη ανησυχία της επιβίωσης και τη δυσαρμονική συμβίωση θα κατορθώσουν λίγοι να ξεχωρίσουν, όσοι διατηρούν άγρυπνη την ηθική συνείδηση και επιχειρούν τον άθλο της αυτογνωσίας.
Η αξιολόγηση που προέρχεται από τη γραμμική αντίληψη του χρόνου δεν αφορά την ύπαρξη, η οποία έχει έναν σαφή προσανατολισμό προς το δίκαιο και την αλήθεια αλλά την ατομικότητα.
Θα χρειασθεί να κάνουμε μία διάκριση,  πολύ βασική, ανάμεσα στην έννοια  «ζω» και στην έννοια  «υπάρχω». Έτσι, μπορεί να γίνει κατανοητό, ακόμα περισσότερο, το θέμα, το οποίο επιχειρούμε να διαπραγματευθούμε περί της φιλίας και των διαπροσωπικών σχέσεων. Η πρώτη έννοια έχει σχέση με τη βιολογική ζωή που υπόκειται στο γραμμικό χρόνο, ενώ η δεύτερη υπερβαίνει τη βιολογική ζωή και το χρόνο και αφορά το άχρονο της υπαρξιακής υποστάσεως. Άλλωστε, ας μην ξεχνούμε ότι ο πολιτισμός δημιουργήθηκε  από τις ψυχικές και πνευματικές λειτουργίες της υπάρξεως οι οποίες έδωσαν μέσα στους αιώνες το διαχρονικό τους παρόν.

Η ύπαρξη διασώζεται διατηρώντας, πάντα, ζωντανή τη σχέση της με την αλήθεια και το δίκαιο. Ο μόνος τρόπος διάσωσης της υπάρξεως μέσα στον κόσμο της σχετικότητας είναι οι υπερβάσεις. Η αυτογνωσία δίνει τις προϋποθέσεις, φυσικά η οδός αυτή είναι θυσιαστική. Η ύπαρξη δια μέσω της συνειδήσεως και της ψυχής μετέχει στην αντίληψη του θείου, διατηρεί τη συνείδηση του συνυπάρχειν που προσφέρει την επίγνωση ότι η ζωή είναι σχέση.
Απαλλαγμένη από την περιοριστική αντίληψη της ατομικότητας, ελεύθερη από απωθημένα κι ενοχές, διατίθεται στο γίγνεσθαι που επιτελείται μέσα στο παρόν..

Μία ελπίδα απόσπασης απ’ την αντίληψη του συμβατικού χρόνου και των συμβατικών σχέσεων προσφέρουν οι διαπροσωπικές σχέσεις καθώς εκεί η αλήθεια ως θεία άλη κυκλοφορεί ανεμπόδιστα, φορτίζοντας τους συντελεστές της με θετική ενέργεια. Βεβαίως, αυτό το γεγονός αφορά ένα μυστήριο, συντελεστής του οποίου είναι ο Λόγος!
 Για να συντελεσθεί η κοινωνία των προσώπων θα πρέπει να αρθεί κάθε υποκειμενική άποψη και κάθε κτητική διάθεση.
Η συνάντηση των προσώπων στο παρόν θα σημάνει εάν επιτελεσθεί την απαρχή της απόσπασης από τη σχετικότητα του χωροχρόνου.
Οι διαπροσωπικές σχέσεις ως μέσω απόσπασης του ανθρώπου από το συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι και αναζήτησης της υπαρξιακής αλήθειας, σαφώς, προωθούν στην ευγενή περιοχή της ψυχής. Το ενδιαφέρον μας και η σημασία που δίνουμε στο θέμα αυτό, αφορά μία αξιολόγηση, η οποία δεν προκύπτει από τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, αλλά από τη δυνατότητα να μετέχει ο άνθρωπος συνειδητά στο παρόν.
Συνήθως, η σκέψη ταξιδεύει κατευθυνόμενη άλλοτε στο παρελθόν κι άλλοτε στο μέλλον, με συνέπεια την απουσία του ανθρώπου από τη ζωή η οποία πραγματώνεται στο παρόν. Ωστόσο, η επικοινωνία για να συντελεσθεί και ν’ ανταμώσουν οι ψυχές, θα χρειασθεί την απόσπαση από το συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι ώστε να βιώσει ο άνθρωπος με τη ψυχή και τη συνείδησή του τη θαυμάσια υπόθεση του συνυπάρχειν.  
Η φιλία  συνδέει τον άνθρωπο με την ύπαρξή του, η οποία λειτουργεί μέσα στην άχρονη ιδιότητα της ζωής. Εάν, όμως, ο άνθρωπος  αδυνατεί να μετέχει με τη ψυχή και τη συνείδησή του στο παρόν, τούτο έχει σαν συνέπεια  την απουσία του από τη  σχέση, που σημαίνει την απουσία από την ίδια τη ζωή. Παράλληλα, δανείζεται έναν αλλότριο τρόπο σκέπτεσθαι που τον αποσυνδέει με τη δική του αλήθεια.
Η ανθρώπινη ύπαρξη ως ζώσα δυναμικότητα δεν μπορεί να ζήσει με αναμνήσεις από το παρελθόν ή με όνειρα για το μέλλον ( αυτό αφορά το ατομικό εγώ το οποίο εντάσσεται μέσα στη χρονικότητα). Εδώ σημειώνεται ένα κενό. Στη φιλία δεν υπάρχει αυτό το κενό, καταργείται ο χρόνος. Το παρελθόν και το μέλλον υπάρχουν στο αέναο παρόν, εκεί βιώνεται και συνάπτεται η ζωή εν σχέση με την αλήθεια και το δίκαιο. Στο παρόν ανταμώνουν και επικοινωνούν οι φίλοι, στο παρόν καλούν τη ζωή, το άπειρο της υπάρξεώς τους, εκεί μοιράζονται τα πάντα.

Στις σχέσεις εξαρτήσεων ευδοκιμεί η υλιστική αντίληψη που συνάδει με το γραμμικό χρόνο (παρελθόν-παρόν-μέλλον). Εδώ, το ατομικό εγώ και  το ένστικτο της επιβιώσεως συντάσσονται και δημιουργούν έναν κλοιό, ο οποίος έρχεται σε αντίθεση με την αλήθεια της υπάρξεως. Δημιουργείται η χωριστικότητα και παραμένει ο άνθρωπος έγκλειστος μέσα στην ατομικότητά του, έτσι είναι επόμενο η αλήθεια να μην κυκλοφορεί, αλλά να σημειώνεται ένας επαναληπτικός κύκλος –νόμος ανακύκλωσης. Ο χρόνος υποβάλλει αίσθημα ανασφάλειας στην ατομικότητα η οποία για να την καλύψει, καλλιεργεί την κτητικότητα επί προσώπων και πραγμάτων.
Η ανεξαρτησία της σκέψεως είναι σχετική με την αποδέσμευση από το ένστικτο της επιβιώσεως και τις βιοτικές ανάγκες. Είναι, επίσης, η γραμμική αντίληψη του χρόνου υποκείμενη  στην πλάνη των αισθήσεων, γεγονός που δεν μένει χωρίς συνέπειες. Αν σκεφθούμε ότι το παν είναι Εν και η αυτογνωσία τρόπος προσέγγισης στην Ενότητα, τότε η ατομικότητα, μέσα από τη χωριστικότητα που διατηρεί τα όρια, δημιουργεί τις προϋποθέσεις των ενοχών.
Ο άνθρωπος που έχει συνείδηση της υπάρξεώς του υπερβαίνει τον κλοιό της ατομικότητας και τότε δύναται να  μετέχει στη  φιλία. Το αγαθό της φιλίας είναι ένα δικαίωμα που το δίνει η συνείδηση στον άνθρωπο που είναι απαλλαγμένος από ενοχές. Είναι η χαρά που προσφέρεται μέσα από το αίσθημα του συνυπάρχειν, η χαρά των αθώων. Τότε, η ύπαρξη δικαιωματικά αναζητά έναν αληθή τρόπο ζωής. Η αλήθεια ως κινητήρια δύναμη και ως ενέργεια, ουσιαστικά, είναι απρόσιτη στις αισθήσεις  κι αποκαλύπτεται μόνον στη νόηση. Η σκέψη μπορεί να εξαρθεί από το χρόνο με τον έρωτα των ψυχών για το απόλυτα αγαθό και το αληθές.
 Η ζωή  αποκτά νόημα και  προοπτική  μέσα στη φιλία και στις διαπροσωπικές σχέσεις που συνάπτονται στο άχρονο παρόν. Εδώ, λοιπόν, σ’ αυτή την ευρυχωρία του πνεύματος, η ψυχή αναζητά τον άλλον στην λειτουργικότητα του συνυπάρχειν, που προσφέρει έδαφος ελευθερίας, κίνηση ζωής η οποία επιτελείται με τη συγκίνηση.
Μέσα στη σχετικότητα η ύπαρξη δίνει τη μάχη της για την διάσωσή της και την ελευθερία της, συνεπικουρούμενη από την αγάπη μιας άλλης υπάρξεως που συντονίζεται φιλικά μαζί της.
Δια μέσου της φιλίας η ύπαρξη εμπνέεται να εκφραστεί κι ανακαλύπτει τη χαρά της ζωής στην αυτοδιάθεση και αυτοπροσφορά, στο δόσιμο εκ του περισσεύματος της καρδιάς. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η φιλία διασώζει την αλήθεια της υπάρξεως, για το λόγο ότι της προσφέρει έδαφος να εκφραστεί.
 Η αλήθεια έχει όλη τη δυναμική της ζωής, λειτουργεί ως μνήμη ώστε να μην ξεχάσει ο άνθρωπος την αιώνια ιδιότητα της ψυχής και της συνειδήσεως. Η φιλία ως αγάπη μεσολαβεί γι’ αυτήν την ενθύμηση, γιατί μέσα στο συμβατικό τρόπο ζωής και τον συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι, ο οποίος μετέχει της σχετικότητας ο άνθρωπος κινδυνεύει να ξεχάσει ό,τι πιο άξιο έχει. Η φιλία διατηρεί διαμέσω της αλήθειας αυτή τη ζωογόνα ενέργεια, την οποία την μοιράζεται ο άνθρωπος γιατί η αιώνια ιδιότητα της ψυχής και της συνειδήσεως λειτουργεί σ’ αντίθεση με το ένστικτο της επιβιώσεως το οποίο θωρακίζεται μέσα στην ατομικότητα. Έρχεται η αλήθεια λοιπόν ως μνήμη και ως αγάπη να διατηρήσει ζώσα την ύπαρξη του ανθρώπου, τι λοιπόν σημαντικότερο απ’ αυτό μέσα στον κόσμο των τριών διαστάσεων;
Το επικίνδυνο είναι να χάσει ο άνθρωπος ως μοναδικότητα ζώντας μέσα στους πολλούς και υπό το πνεύμα του κόσμου, την επαφή του με τη δική του αλήθεια, να υποστεί τη λήθη της υπαρξιακής του υποστάσεως.
Συνήθως ο άνθρωπος έμαθε να βλέπει τους εχθρούς απ’ έξω, το επικίνδυνο είναι ότι επειδή δεν ρίχνει τη ματιά του προς τα μέσα δεν βλέπει αυτό που πρέπει να πολεμήσει και είναι η ίδια η περιχαράκωση της ατομικότητας που μέσα από το ένστικτο της επιβίωσης ισχυροποιείται κι ακόμα περισσότερο μέσα στον κόσμο που δεν λειτουργεί με το συνυπάρχειν απομονώνεται.
Οι συμβατικές σχέσεις ισχυροποιούν τον αγώνα της επιβίωσης και αν ο ίδιος ο άνθρωπος δεν πιστέψει στην αξία της φιλίας που αποτελεί έναν τρόπο διάσωσης της υπάρξεως ίσως και τον μοναδικό τότε επέρχεται η λήθη,  και σταδιακά η υπαρξιακή απώλεια, αυτός είναι θάνατος. Σ’ αντίθεση προς αυτόν η ύπαρξη διατηρείται ζώσα και αναπέμπει μία προοπτική μ’ έναν προσανατολισμό προς τον Νου ο οποίος ανανεώνει. Η φιλία είναι μέγα αγαθό. Αποτελεί τρόπο διάσωσης της υπάρξεως.


Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος






Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2015

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟΝ ΕΓΓΑΜΟ ΒΙΟ

ΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟΝ ΕΓΓΑΜΟ ΒΙΟ
Στην αντίληψη των περισσότερων ανθρώπων διατηρούνται, ακόμα, κάποιοι μύθοι, περί έρωτα, περί γάμου, αλλά στην πραγματικότητα, οι μύθοι αυτοί καταρρέουν σαν πύργος χάρτινος. Οι τελετές είναι ωραίες, όλα εντυπωσιακά, λαμπερά με μια φροντίδα υπερβολική για κάθε λεπτομέρεια. Τελικά «ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» ή η φροντίδα για την εμφάνιση, για το στήσιμο του σπιτιού και για την επίδειξη ενός εντυπωσιακού μεγαλείου, έχει απορροφήσει τη σκέψη των μελλονύμφων; 
Πού βρίσκεται ο άνθρωπος, ο έρωτας και το πάθος; Όλα αυτά τα σκεπάζει μια φαντασμαγορική επιφάνεια κι ένα σκηνικό που μεταφράζεται σε χρήμα. Έτσι ετοιμάζονται για να βιώσουν τον «ανθόσπαρτον βίον».
 Για να συντελεσθεί το μυστήριο κάτι άλλο χρειάζεται, μία ένωση που αφορά τη ψυχή. Κι ο έρωτας εκεί κατατείνει στην εύρεση αυτού του θησαυρού. Οι πραγματικά ερωτευμένοι θέλουν να το ζήσουν το μυστήριο αυτό εν σιωπή και κατ’ ιδίαν, δεν θέλουν θεατές και φωτογράφους και στημένες πόζες. Το γαμήλιο ταξίδι, συνήθως , σε χώρους ονειρεμένους, είθισται να παραλάβει τους νεονύμφους για να τους διαπεραιώσει στην πραγματικότητα της καθημερινότητας. Εκεί θα δοκιμαστούν τα πάντα, εκεί θα απαντήσουν, αν και κατά πόσον είναι έτοιμοι, όχι να συμβιώσουν απλά, αλλά να συμπορευτούν. Βέβαια, μπορεί να προηγήθηκε μια κοινή ζωή και πριν από την νομιμοποίηση του γάμου. Ο χρόνος και τα προβλήματα της ζωής έρχονται να δοκιμάσουν το ζεύγος.
Η νομική κατοχύρωση ενός δεσμού προσφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας. Αποκτώντας την νόμιμη ιδιότητα, του ή της συζύγου, αισθάνεται ότι αποκτά δικαιώματα πάνω στον άλλον. Η εξασφάλιση αυτή, αφήνει ανεμπόδιστο στο να εκφράσει έκαστος τη κτητική του διάθεση, αυτό που φρόντιζε να καλύψει, τα ελαττώματά του, από φόβο μην χάσει τον άλλον. Ο φόβος αυτός υποχωρεί και τότε το έδαφος είναι ελεύθερο για να βιώσει και να επιβάλλει όλες τις πλευρές του κατώτερου εαυτού του, αναλώνοντας το υποσυνείδητό του. Χωρίς την προσωπική αναζήτηση της αυτογνωσίας, που αφορά τον καθένα ξεχωριστά, η κοινή ζωή μετατρέπεται σε ρουτίνα, η οποία, βέβαια, μεσολαβεί ως τροχοπέδη στην ελεύθερη έκφραση  της μοναδικότητας.
Όσο  κι αν ο γάμος ισχυροποιεί τις θέσεις των συζύγων, ωστόσο, ο καθένας για το λόγο ότι δεν έχει «κερδίσει» την ύπαρξη του άλλου και η σχέση αυτή δεν λειτουργεί με συνεχή αναφορά προς την αλήθεια, αντιμετωπίζει, κάποια στιγμή, τον άλλον, σαν έναν άγνωστο. Νομίζουν, λοιπόν, οι άνθρωποι ότι αποτελούν ζεύγος, μα στην ουσία, ο καθένας είναι μόνος του, όταν δεν υπάρχει ένας κοινός  υπαρξιακός προσανατολισμός, που αφορά το διηνεκές κι όχι μόνον τον επίγειο βίο. Αυτή η υπαρξιακή απομόνωση ενδεχομένως δεν γίνεται συνειδητή ούτε σε μια ολόκληρη ζωή.
Οι τραγωδίες που διαδραματίστηκαν μέσα στην οικογένεια και ειδικά στο ζεύγος ήταν αποτέλεσμα του καταναγκασμού που ασκούσε ο ένας, αγνοώντας την ύπαρξη του άλλου. Αιώνες οι άνθρωποι έζησαν δράματα σιωπηλά, μεταδίδοντας τη δυστυχία σαν σκυτάλη στους απογόνους. Ωστόσο, θέλουμε να πιστεύουμε, ότι δεν συνέβησαν επί ματαίω, αλλά ότι και τα πιο δραματικά γεγονότα κάποιο σκοπό εξυπηρέτησαν στην εξέλιξη της ανθρώπινης συνειδητότητας. Στην εποχή μας, ο άνθρωπος που αντιλαμβάνεται ότι διέρχεται μέσα από τη συζυγική σχέση ως αγνοούμενος, αισθάνεται μόνος και έτοιμος να προσανατολισθεί προς τη δική του ελευθερία. Εφόσον, απουσιάζει η σχέση, η οποία συνάπτεται με βάση την αλήθεια και το δίκαιο, η έννοια της απιστίας ή της προδοσίας δεν υφίσταται. Στην αληθινή σχέση δεν μένει κανείς πιστός επειδή υποχρεώνεται από το νόμο ή επειδή το ζητάει ο άλλος, αλλά επειδή το επιθυμεί ο ίδιος. Η ύπαρξη του άλλου γίνεται  μια συνεχής αναφορά είναι κίνηση ζωής η οποία συντελείται με τη συγκίνηση και τροφοδοτεί ένα αντίστοιχο ενδιαφέρον, κατά συνέπεια δεν υπάρχει καταναγκασμός. Εδώ, επίσης δεν επέρχεται ο κορεσμός για το λόγο ότι η σχέση λειτουργεί μέσα στη ροή ως ένα συνεχές γίγνεσθαι. Παράλληλα, η μυθολογία του έρωτα έχει να κάνει με το άγνωστο στοιχείο που κυοφορεί ο καθένας, απ’ αυτό το γεγονός προκύπτει και το αληθινό ενδιαφέρον του ενός προς τον άλλον. Οποιαδήποτε σχέση η οποία δεν έχει προοπτική την αυτογνωσία γίνεται δεσμευτική και έχει ημερομηνία λήξεως.
 Όταν επιβάλλεται ο ένας στον άλλον, χωρίς να «κατακτήσει» την αποδοχή, ισχυροποιώντας τη θέση του μέσα από τη νόμιμη κατοχύρωση, η σχέση γίνεται ανήθικη, όσο ανήθικο είναι να συνάπτεται η σωματική συνεύρεση όταν απουσιάζει ο έρωτας. Οι δεσμοί αυτοί καταντούν μια φυλακή, η οποία καταστρέφει το όνειρο και καταλύει την ηθική της σχέσης. Το ζεύγος δεν μπορεί να συνέρχεται εις γάμον κοινωνίαν για να αποσπασθεί από το κοινωνικό σύνολο. Αν συμβεί αυτό, τότε χάνεται και η ηθική της σχέσης. Περιορίζει το άτομο από τον προορισμό που τον οδηγεί στη δημιουργική του συμβολή κι αφορά την έκφραση των ταλάντων του. Η σωματική συνεύρεση, απεγνωσμένα, προσπαθεί να καλύψει το υπαρξιακό κενό και να τροφοδοτήσει με ενδιαφέρον τη συνύπαρξη. Η θετική ενέργεια με την οποία θα μπορούσε το ζεύγος να επιδοθεί εις παν έργον αγαθόν και θεάρεστον αναλώνεται στη μεταξύ τους τριβή.
Κάθε απόδραση από τα στενά ασφυκτικά πλαίσια της συμβίωσης, έστω και μόνο με τη σκέψη, αντιμετωπίζεται σαν ένα παράπτωμα. Ακόμα, και ο ίδιος ο άνθρωπος, που αισθάνεται αυτή τη  διάθεση φυγής ενοχοποιεί τον εαυτό του! Θεωρεί ένοχη αυτή την τόση φυσιολογική τάση, αντί να στραφεί με θάρρος ενώπιον της πραγματικότητας και να δει πως το ένοχο σ’ αυτήν την περίπτωση είναι αλλού. Κι ενδεχομένως σ’ έναν συμβιβασμό. Όταν, από την αφετηρία της, η σχέση στηρίζεται σε κάποιον συμβιβασμό, τότε επόμενο είναι ο άνθρωπος που υπόκειται σ’ αυτόν να μην μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα. Τότε, απουσιάζει η πραγματική σχέση και δεν μεσολαβεί η αλήθεια ανάμεσα στον έναν και στον άλλον, επόμενο, είναι λοιπόν να μην συμμετέχει ο άνθρωπος με τη ψυχή του.
Δυστυχώς, όμως ερμηνεύει διαφορετικά τα συναισθήματά του, σύμφωνα με τις αντιλήψεις του κατεστημένου. Ο φόβος, τελικά, καταλύει και την ίδια την υπαρξιακή ζωή που είναι δικαίωμα αναφαίρετο.
Στην περίπτωση ενός «παράνομου» δεσμού, που συμβαίνει πολύ συχνά, συνήθως, μιλούμε για ένα πάθος, ένα δεσμό συναρπαστικό, νομίζοντας ότι ο έρωτας παρέλαβε την ύπαρξή μας για να την πάει πιο πέρα, να μας αποκαλύψει, δια μέσω του άλλου, την ευτυχία. Οι συνθήκες που επικρατούν δεν είναι πάντα ένα έδαφος βατό ώστε να συνεβρίσκονται οι δύο ερωτευμένοι και να βιώνουν τον έρωτά τους με τις ευλογίες των άλλων. Συμβαίνει μια σχέση τέτοια να σχηματίζεται από αντίδραση σε μια άλλη συμβατική που έφερε την κούραση, την πίεση ή το κενό. Αναζητά κανείς μια κατάσταση του επικινδύνως ζειν για να ξεφύγει από τη θανάσιμη πλήξη του έγγαμου βίου.
Οι συνθήκες αυτές πυροδοτούν το συναίσθημα, το πάθος, προσδίδοντας μια αντίστοιχη μυθολογία. Η δυσκολία να συναντήσει ο ένας τον άλλον κι ακόμα το αβέβαιο του μέλλοντος, που αφορά μια τέτοια συνύπαρξη, όλα αυτά παραλαμβάνουν του δύο ερωτευμένους για να τους δώσουν την αίσθηση ενός μεγάλου απαγορευμένου έρωτα. Αν, όμως, γίνονταν μια τέτοια σχέση να τη ζήσουν ανενόχλητα, μ’ όλη την άνεση που χαρίζει η αποδοχή, τότε είναι αμφίβολο, αν το πάθος εξακολουθούσε με την ίδια ένταση. Όταν η σχέση δεν διεξάγεται μέσα από μια διαλεκτική αυτογνωσίας, τότε είναι σίγουρο ότι με συνθήκες ομαλές θα έχει ημερομηνία λήξεως. Η ανάγκη της εναλλαγής ερωτικών συντρόφων είναι αποτέλεσμα του ανικανοποίητου που δημιουργούν οι περιστασιακές σχέσεις, οι οποίες παραμένουν στην επιφάνεια.
 Το ενδιαφέρον του ενός προς τον άλλον μένει αμείωτο, μόνον όταν υπάρχει η υπαρξιακή ανησυχία, για το λόγο ότι, δια μέσω του άλλου συντελείται η αυτογνωσία, μέσα από μια πορεία συνεχών υπερβάσεων.
Ο άνθρωπος της εποχής μας, εάν δεν είχε τα προβλήματα που τον απασχολούν, θα καταλάβαινε ότι, του στερεί ο τρόπος αυτός της ζωής, το ενδιαφέρον του προς τον άλλον, θα καταλάβαινε πόσο μόνος είναι και πόσο το κενό αυτό είναι δυσαναπλήρωτο. Ακόμη, και οι φιλικές ή ερωτικές σχέσεις περιορίζονται στην επιφάνεια, όταν απουσιάζει απ’ αυτές η πραγματική επικοινωνία. Τελικά, η επικοινωνία είναι αυτή, η οποία βεβαιώνει τους ανθρώπους ότι λειτουργούν μέσα στη Σχέση. Εδώ, αυτό που επιθυμεί ο ένας γίνεται χαρά να το εκπληρώσει ο άλλος. Είναι ουσιαστικά, η προσωπική σχέση, συνοδοιπορία που τείνει να καταστήσει τους ανθρώπους ελεύθερους. Στον αληθινό έρωτα συμβαίνει μια έλξη ακατανίκητη, η οποία αφορά τη ψυχή. Εδώ πραγματικά υπάρχει το μυστήριο. Η κατάσταση αυτή, όταν η κοινή ζωή δεν μπορεί να εκπληρωθεί, γίνεται επώδυνη. Το υπαρξιακό αντάμωμα δεν έχει σχέση με την ηλικία, με τη συμβατική χρονικότητα, είναι μια κατάσταση της εσωτερικής ζωής.
Οι περιστασιακοί δεσμοί, χωρίς αυτό το μυστηριακό σύμπτωμα της αγωνίας που είναι καθαρά υπαρξιακό, δεν δέχονται την επικύρωση της Συνείδησης. Γι’ αυτό παίρνουν το χαρακτηριστικό μιας περιπέτειας που συμβαίνει, μάλλον, από το ένστικτο της επιβίωσης κι όχι το καθ’ αυτό υπαρξιακό (να το ζήσουμε κι αυτό το γεγονός, η νεότητα φεύγει, να χαρούμε από τη ζωή αυτά που προσφέρει…) Κανείς όμως δεν καλύπτεται με το να περνάει την ώρα του καλά, αλλά ανακαλύπτοντας ποιος είναι και ανοίγοντας την καρδιά του σ’ έναν άλλον άνθρωπο. Η Σχέση για να λειτουργήσει είναι απαραίτητο να εδραιώνεται στην αλήθεια, διαφορετικά είναι καταδικασμένη.Είναι πάρα πολλές οι ανησυχίες που μας ταλανίζουν για ό,τι αφορά την καθημερινότητα και μένει ανέπαφο, ανέγγιχτο και αζήτητο το πραγματικό νόημα της ζωής.
Νομίζουμε ότι μπορούμε να διασκεδάσουμε μέσα στον έρωτα κι ότι δεν έχει τόση μεγάλη σοβαρότητα. Η ζωή, όμως, με τη Σοφία της, μας οδηγεί στην αλήθεια, εκεί που την είδαμε κάποια φορά  στο πρόσωπο του άλλου και κάναμε στροφή και φύγαμε.
 Ο κόσμος αυτός κλείνει τον κύκλο του και μέσα σ’ αυτόν ό,τι ψεύτικο καταποντίζεται.
Η επίγνωση της θνητότητας δίνει μια άλλη διάσταση στη σχέση και μια σοβαρότητα. Η μέριμνα για ό,τι αφορά την αιώνια ιδιότητα του ανθρώπου είναι το πλέον σημαντικότερο. Μέσα σ’ αυτήν κυρίαρχο στοιχείο είναι η Συνείδηση. Εκεί, πραγματικά, η φράση :«Μάρθα, Μάρθα μεριμνᾷς και τυρβάζῃ περί πολλά, ἑνός δὲ ἐστι χρεία» έχει τη θέση της, όχι πλέον ως μία προειδοποίηση, αλλά ως μία κατάκτηση αυτής της υπόδειξης.
Ένας λόγος που στην εποχή μας απουσιάζει ο μεγάλος έρωτας είναι ότι ο άνθρωπος υπό την υλιστική αντίληψη, επιθυμεί και φροντίζει να γευτεί όλες τις χαρές της ζωής, ανώδυνα. Αυτή η στάση ζωής, του στερεί την πραγματική επαφή με το γεγονός του έρωτα ως βίωμα της ψυχής. Γι’ αυτό παραμένουν τα συναισθήματα στην μετριότητα και δεν επεξεργάζονται το βαθύτερο υπόστρωμα του ανθρώπου, το ανεξερεύνητο, το οποίο τον συνδέει με τη ψυχή και τη συνείδησή του. Η αγνότητα μέσα στον έρωτα είναι αποτέλεσμα της επιστροφής στη Ψυχή και στην αθωότητα.
Τελικά, θεωρεί κανείς ότι εκπληρώνει σωστά το χρέος του, αφήνοντας στο κενό το ποιο σημαντικό χρέος; Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς και τυρβάζῃ περί πολλά· ἑνός δε ἐστι χρεία.
Ο έρωτας γίνεται η απαρχή της εξόδου από το εγώ, μετάβασης στο εσύ και από το εσύ στο όλον. Αυτός είναι και ο λόγος, που από έναν μεγάλο έρωτα δημιουργούνται τα μεγάλα αριστουργήματα της τέχνης και του πολιτισμού. Το καθοριστικό σημείο που αφορά τη συνείδηση είναι η επαφή του ανθρώπου με το Λόγο. Αυτός δίνει τις πραγματικές διαστάσεις και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Ονομάζουμε τον κόσμο μας ψεύτικο, ασυναίσθητα, χωρίς να συνειδητοποιούμε πού βρίσκεται, τελικά, η αλήθεια και πού το ψέμα. Όμως, όπως φαίνεται, έφθασε το πλήρωμα του χρόνου για μια μεγάλη αναθεώρηση, που απαιτεί μια σοβαρότητα σ’ αυτό που μας αφορά και μας χρεώνει και προσδιορίζει τη δική μας εξέλιξη.
Ως επι τω πλείστον, οι άνθρωποι συνέρχονταν «εις γάμον κοινωνίαν», χωρίς την ωριμότητα της επιλογής και αυτό έχει σαν επακόλουθο τη δυσαρμονία. Δεν θα ήταν δυνατόν να συντελεστεί η ιδανική σχέση και ο τέλειος γάμος, για το λόγο ότι η ελλιπής αυτογνωσία είχε μέσα στις σχέσεις αυτές να διαδραματίσει την πορεία της, μια πορεία συγκρούσεων, δραμάτων, δυστυχίας. Η απουσία της αυτογνωσίας ευθύνεται για την ατελή μορφή των σχέσεων και τις περισσότερες φορές λειτουργούσε η κατάσταση αυτή εφησυχαστικά ως λήθη στην οποία οι άνθρωποι άφηναν τον χρόνο να επιτελέσει το φθοροποιό του έργο, χωρίς να φθάσουν ποτέ στην ανησυχία της αναζήτησης του εαυτού, χωρίς να φθάσουμε ποτέ στην πραγματική σχέση.
Εάν δεχθούμε, ότι η πορεία της εξελίξεως του ανθρώπου, αφορά μια συνέχεια δοκιμασιών, τότε κι ένας κακός γάμος γίνεται ένα πεδίο άσκησης που προσφέρει την εμπειρία και την ελευθερία, υπό την προϋπόθεση, ότι ο άνθρωπος αναλαμβάνει το ύψιστο χρέος που έχει κι αυτό αφορά την εξέλιξή του. Ήδη ο λόγος του Θεού τον καθιστά υπεύθυνο όταν του λέει: «γνώσεσθε  τὴν ἀλήθεια καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς».

                                                                                               Αλκμήνη Κογγίδου
                                                                                         Ποιήτρια-δοκιμιογράφος


ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΛΟΓΟΣ

«ἙΛΛΗΝ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΙΣΙ ΔΥΟ ΤΙΝΑ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΑ ΜΑΡΤΥΡΕΙ ΔΕ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΠΑΥΛΟΣ ΛΈΓΩΝ:ΈΛΛΗΝΕΣ ΣΟΦΙΑΝ ΖΗΤΟΥΣΙΝ.

Ο ἙΛΛΗΝ ΑΛΗΘΩΣ ΕΓΕΝΝΗΘΗ ΙΝΑ ΦΙΛΟΣΟΦΕΙ ΔΙΟΤΙ ΕΓΕΝΝΗΘΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ΑΛΛΑ ΕΑΝ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΓΕΝΕΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΕΙΣ ΧΡΙΣΤΟΝ ΕΠΕΤΑΙ ΟΤΙ Ο ΕΛΛΗΝ ΠΛΑΣΘΕΙΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ, ΕΠΛΑΣΘΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, ΕΠΛΑΣΘΗ ΙΝΑ ΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΣΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΩ ΑΥΤΗΝ ΤΟΙΣ ΕΘΝΕΣΙΝ. ΝΑΙ, Ο ΕΛΛΗΝ ΕΓΕΝΝΗΘΗ ΚΑΤΑ ΘΕΙΑΝ ΠΡΟΝΟΙΑΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ.


ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΕΡΓΟΝ ΕΚΛΗΡΩΘΗ ΑΥΤΩ ΑΥΤΗ ΕΝ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΥΤΟΥ. ΑΥΤΗ Η ΚΛΗΣΙΣ ΑΥΤΟΥ ΕΝ ΤΟΙΣ ΕΘΝΕΣΙΝ ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ. ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΑΥΤΟΎ. ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ Η ΚΛΙΣΙΣ ΑΥΤΟΎ. ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΣ ΑΥΤΟΥ, ΕΞΗΣ ΔΥΝΑΜΕΘΑ ΑΔΙΣΤΑΚΤΩΣ ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΝΩΜΕΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ ΑΥΤΟΥ ΔΙΑ ΤΟ ΑΙΩΝΙΟΝ ΕΡΓΟΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ ΜΕΘ’ΟΥ ΣΥΝΕΔΕΘΗ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ». 

Σάββατο 27 Δεκεμβρίου 2014

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΣΤΟ  ΝΟΗΜΑ  ΤΩΝ  ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

  Αγαπητοί μου φίλοι, Έλληνες και Ελληνίδες του απανταχού ελληνισμού σας στέλνω από καρδιάς τον χαιρετισμό των Χριστουγέννων, ξεκινώντας από ένα ποίημά μου, που αφορά αυτό το μυστήριο της Γεννήσεως του Θεού που ενσαρκώνεται.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Παρ' όλα αυτά
Εσύ θα ξαναγεννηθείς
Χριστέ μου
Εγώ θα σε διαφυλάξω
άσβηστον
σαν το κερί
μες την αντάρα
δεν έχω τίποτε αξιότερο
απ' αυτό να κάνω.
Μου δίδαξες
πως για να βγάλω τη ζωή
πρέπει να χάσω τη ζωή.
Μου δίδαξες
πως για να βγάλω το χυμό
πρέπει να στίψω το λεμόνι.
(ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ, απ' την Ποιητ. Συλλ. ΣΧΕΔΙΑ,
Αλκμήνης Κογγίδου)
 Το ποίημα είναι δωρεά του Πνεύματος και μένει, πολλές φορές, κι ο ίδιος ο δημιουργός του, εκστατικός μ' αυτό που βγαίνει από το ίδιο του το στόμα, καθώς  γεννιέται και παίρνει μορφή ο λόγος σαν να ετοιμάζεται από μία θεία επέμβαση!
  Κάπως έτσι, έγινε και με το παραπάνω ποίημα. "Παρ' όλα αυτά/ Εσύ θα ξαναγεννηθείς / Χριστέ μου" Παρ' όλα τ' αρνητικά, τα δυσοίωνα, παρόλη την αδικία, την εκμετάλλευση, τη μοναξιά του ανθρώπου, την πείνα και τη δυστυχία, την ανισότητα της κατανομής των αγαθών, Εκείνος θα ξαναγεννηθεί. Τί σημαίνει όμως αυτό; Και τί αφορά αυτή η Γέννηση; Μήπως ένα ωραίο, γεμάτο δώρα, Χριστουγεννιάτικο δέντρο ή ένα πλούσιο παραδοσιακό τραπέζι μ' όλα τ' αγαθά; Μήπως ένα στολισμένο σπίτι,  βιτρίνες που  λάμπουν από φώτα και πολυτέλεια;
 Αυτή η Γέννηση  είναι  ένα μυστήριο!  Το μυστήριο που αποκαλύπτει στον άνθρωπο τη θεία του υπόσταση, την σχέση του με τον κόσμο του υπερβατικού ενώ πραγματοποιείται στον φυσικό χώρο και εν μέσω των υλικών πραγμάτων! Αυτή η αποκάλυψη ανοίγει την περιοχή της Συνείδησης και αποδίδεται στον άνθρωπο ως γνώση που τον συνδέει με την Ψυχή του. Η Ψυχή ως άπειρος χώρος και περιοχή ευαισθησίας τον συνδέει με την καθόλου Ζωή.
 Όταν συμβεί αυτό το θαύμα της αναγέννησης, τότε ο άνθρωπος αισθάνεται τους συνανθρώπους του ως αδελφούς του και ολόκληρη την ανθρωπότητα σαν μια οικογένεια. Αισθάνεται τα φυτά και τα ζώα κι όλα τα έμβια όντα μέσα στην αγαπητική κατάσταση της Δημιουργίας, η οποία αντιπροσωπεύει και εκφράζει την υπέρτατη Αγάπη. Καταλαβαίνει λοιπόν, κανείς πόσο θα ήταν διαφορετική η εικόνα του κόσμου εάν συνέβαινε η αναγέννηση αυτή μέσα στον κάθε άνθρωπο!
 Ας προσεγγίσουμε το νόημα του στίχου : "...θα σε διαφυλάξω άσβηστον σαν το κερί μες την αντάρα". Βέβαια, ζώντας κανείς μέσα στον κόσμο δεν είναι εύκολο να κρατήσει, τη φλόγα άσβηστη ως το κερί μες την αντάρα, εάν δεν γίνει αυτό ένας υπέρτατος σκοπός, όπως δηλώνεται εδώ: "Δεν έχω τίποτε αξιότερο απ' αυτό να κάνω".
 Πώς όμως μπορούμε να κατανοήσουμε  την αντίφαση:
"Μου δίδαξες πως για να κερδίσω τη ζωή / πρέπει να χάσω τη ζωή" ;
Στην προκειμένη περίπτωση, η εικόνα του λεμονιού που στύβετε για να βγει ο πολύτιμος χυμός αποτυπώνει από ένα απλό φυσικό γεγονός που συμβολίζει τη θυσία. Κανένα μεγάλο έργο δεν γίνεται χωρίς θυσίες, οι μεγάλοι σταθμοί του πολιτισμού για τους οποίους η ανθρωπότητα θα πρέπει να είναι περήφανη, στη βάση τους έχουν τη θυσία. Όλα τα μεγάλα έργα δημιουργήθηκαν με τη προσφορά της ζωής, αυτής που θεωρούμε αγαθό, το οποίο θυσιάζεται κατά την μετατροπή της ύλης σε Πνεύμα.
 Βέβαια, είναι φυσικό ν' αγαπάει κανείς ό,τι έχει κι ακόμα περισσότερο ό,τι γνωρίζει και στην προκειμένη περίπτωση μιλούμε για τη ζωή που γνωρίζουμε. Υπάρχει όμως και η ζωή που δεν γνωρίζουμε κι αυτή περιέχεται μέσα στον άνθρωπο. Μας το αποδεικνύουν οι άγιοι, οι οποίοι κι αυτοί ως είδος από το είδος μας, δηλαδή άνθρωποι, απέδωσαν δυνατότητες-θαύματα ασύλληπτα για την ανθρώπινη διάνοια. Αφενός μεν προσανατολιζόμενοι προς την πίστη και την λατρεία προς Εκείνον κι αφετέρου με την θυσία και το έργο τους!
  Αυτή η αναγέννηση στην οποία καλεί ο Κύριος Ιησούς Χριστός τον κάθε άνθρωπο και του την προσφέρει, αφορά την άγνωστη περιοχή του ίδιου μας του εαυτού, την οποία ακόμη δεν γνωρίζουμε. Και οι αρχαίοι Έλληνες, επίσης, μας προτρέπουν να τη γνωρίσουμε, λέγοντάς μας «γνώθι σαυτόν»
Δεν είναι λοιπόν αυτή η θυσία, μία θυσία επί ματαίω και δεν είναι αυτή που δεν θα δώσει του καρπούς της και δεν θα προσφέρει τη Ζωή. Αντίθετα, όλοι απολαμβάνουμε και χαιρόμαστε τα μεγάλα έργα του Πνεύματος! Όταν στρέψουμε τη ματιά μας στους δημιουργούς, είτε αυτοί είναι μεγάλοι μουσουργοί, ζωγράφοι, γλύπτες, ποιητές, συγγραφείς, είτε εφευρέτες, ερευνητές, επιστήμονες, θα δούμε πως ανάλωσαν τη ζωή τους στο έργο τους.
  Σήμερα, βλέπουμε πόσο η υλιστική κοσμοθεωρία, η οποία τράβηξε ένα δρόμο που οδήγησε τον άνθρωπο μακριά από το Πνεύμα και τις αξίες του, οδηγείται στην αποτυχία, στον κορεσμό, στο αδιέξοδο. Ακόμα και η τεχνολογία, τα οικονομικά μεγέθη παρουσιάζουν την επικινδυνότητα, διότι κάθε έννοια που δεν είναι καρπός του Πνεύματος και δεν υπηρετεί την ενιαία πραγματικότητα κινδυνεύει ν' αποτύχει. Εξάλλου είναι γνωστό πως πολιτισμοί καταστράφηκαν όταν έφτασαν στο ζενίθ της ανάπτυξής τους, διότι διατάραξαν  την ηθική και φυσική τάξη. Καθώς η ηθική και η φυσική τάξη είναι σχετικές και αλληλοσυμπληρούμενες.
 Έτσι, λοιπόν, αγαπητοί μου φίλοι, το ζητούμενο των Χριστουγέννων είναι η ίδια η αναγέννηση του ανθρώπου. Είναι γέννηση του παιδιού που υπάρχει μέσα στον καθένα από εμάς, γι' αυτό θα πει Εκείνος γίνεσθε ως τα παιδία ότι αυτών εστί η βασιλεία των Ουρανών.
   Ας ευχηθούμε να προσεγγίσουμε το πραγματικό νόημα των Χριστουγέννων. Το χάσμα ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο ευθύνεται για το αδιέξοδο και τη δυσαρμονία που παρουσιάζει σήμερα ο κόσμος. Όλη αυτή η δυσαρμονία, είναι, ακριβώς, γιατί οι άνθρωποι δεν έχουν παραχωρήσει τον εαυτό τους σ' αυτή τη Σχέση. Όταν προσανατολίσουμε την ύπαρξη μας μυστικά, εσωτερικά προς Εκείνον και ανοίξει αυτό το κανάλι της θείας επικοινωνίας, τότε τα δεινά, ο πόνος και η πικρία και κάθε πρόβλημα έχουν τη λύση τους, έχουν ένα τέλος και κάθε ερώτημα βρίσκει την απάντησή του.
 Διαπιστώνουμε πόσο ο Λόγος επιβεβαιώνεται, συνεχώς, για την απόλυτη Αλήθεια Του. Χωρίς αμφιβολία είναι Εκείνος που  οδηγεί την ιστορία. Δεν πρόκειται για μόνον μία θεολογική όψη της πραγματικότητας, αλλά για την ίδια τη ζωή. Άλλωστε, Εκείνος το είπε: "εγώ ειμι η οδός και η αλήθεια και η Ζωή" (Ιων. 14,6).
 Εδώ τα πράγματα μας φέρνουν στο σημείο εκείνο ώστε να οδηγηθούμε ο καθείς προσωπικά ενώπιον της αλήθειας. Η μοναξιά, η έλλειψη της επικοινωνίας, ο εξοντωτικός ρυθμός της ζωής, ο μηχανικός τρόπος λειτουργίας του ανθρώπου μέσα σ' ένα απρόσωπο σύστημα που τον αγνοεί. Η έλλειψη του ήθους, το άγχος, η καταναλωτική μανία, η εγκληματικότητα που συνεχώς αυξάνεται, ο ανταγωνισμός.
 Η πράξη στον καθημέρα βίο ένα μέγα πρόβλημα, που ξέφυγε πλέον από τον έλεγχο. Πώς να μην αναζητήσει ο άνθρωπος ύστερα απ' όλα αυτά τον λόγο για τον οποίον συμβαίνουν; Ήρθε η ώρα, έκλεισε ο κύκλος που έδινε στον άνθρωπο κάποιες ψευδαισθήσεις για μια ευοίωνη εξέλιξη ερήμην της σχέσης του με το Θεό.
 Δεν έχει πια πού να στραφεί κανείς.  Να πούμε λοιπόν, ότι ο άνθρωπος σήμερα ως  άσωτος υιός θα επιστρέψει στον Πατέρα;
  Θ' αναγκαστεί να το κάνει; Μα, δεν υπάρχει τίποτε άλλο πια που να μπορεί να δώσει απάντηση στα ερωτήματά του, στα δεινά του! Συσσωρευμένα λάθη που αφορούν την άγνοια του ενός προς τον άλλον, προς τον ίδιο τον εαυτό του, λάθη που επέφερε η παρέκκλιση από το Μέτρο. Όλα αυτά έρχονται πλέον με τις συνέπειές τους.
 Γι' αυτό, όπως είπαμε παραπάνω κλείνει ο κύκλος. Το μόνο που μένει τώρα είναι να ξεχωρίσει ο άνθρωπος τον εαυτό του, να τον θέσει ενώπιον της αλήθειας και να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του, επιστρατεύοντάς τες ώστε να συγκροτήσει, πλέον, τη ζωή, που είναι Σχέση, αποτέλεσμα της συνείδησης του συνυπάρχειν.
 Η υλιστική κοσμοθεωρία αποσυνέδεσε τον άνθρωπο από τον εαυτό του, από τον άλλον και από την ίδια τη ζωή. Εξάλλου, η ίδια δεν είχε ποτέ της την προοπτική να τον εκπαιδεύσει ώστε να τον αποδώσει στη συνειδητότητα αυτή. Βέβαια, πρέπει να πούμε εδώ ότι το χάσμα ανάμεσα στο εγώ και στο εσύ υπήρξε μία προαιώνια υπόθεση, απλά έγινε καθοριστικό και αγεφύρωτο με την επικράτηση ενός υλιστικού τρόπου ζωής, που συνεχώς απομακρύνει τον άνθρωπο από τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Το χάσμα αυτό είναι η βάση του αδιεξόδου στο οποίο βρισκόμαστε. Αυτό το αδιέξοδο κορυφώνεται και δημιουργεί τη δυσαρμονία όχι μόνον στη μεταξύ των ανθρώπων σχέση, αλλά πάνω απ' όλα στη σχέση του ανθρώπου με τον ίδιο τον εαυτό του. Η άγνοια του άλλου που είναι και η άγνοια του εαυτού, έδωσε όλη την εικόνα του κόσμου μέσα από πολέμους, δοκιμασίες, δεινά..
 Η διδασκαλία της Αγάπης είναι η μόνη που οδηγεί στην Συνείδηση της Σχέσης.
 " αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν" (Ματθ. 22,39)
Ο πλησίον ως μέσον στην αναζήτηση και γνώση του εαυτού, ως υπέρβαση του περιοριστικού ορίου που αφορά το ατομικό εγώ, το οποίο εγκλωβίζει και αποσυνδέει τον άνθρωπο από βασικές αρχές που συγκροτούν τη θεία Τάξη. Έτσι, δεν μπορεί κανείς ν' αμφιβάλλει, για τον λόγο που η εικόνα της ζωής και του κόσμου παρουσιάζει έναν τρελό ρυθμό, στον  οποίο ο άνθρωπος δρα σπασμωδικά, λειτουργεί απρόσωπα και ζει αυτοκαταστροφικά. Καμία πολιτικοοικονομική «συνταγή» δεν μπορεί να προσφέρει το ευζείν. Η πραγματική κοινωνία δεν μπορεί να επέλθει  από καμία δέσμη μέτρων ως κατάσταση που επιβάλλεται έξωθεν, αλλά ως μία κατάκτηση που αποδίδει τον άνθρωπο στη συνείδηση του συνυπάρχειν. Δεν μπορούμε να αναμένουμε, καμία ευοίωνη προοπτική στο μέλλον, εάν ο ίδιος ο άνθρωπος δεν οδηγηθεί στη συνειδητότητα αυτή, που αφορά όχι μόνον τη φυσική αλλά και μεταφυσική διάσταση.  Ήταν λάθος των πολιτικών ιδεολογιών και των κοινωνικών συστημάτων να διαγράψουν την προσωπική ευθύνη του ανθρώπου και να αποσιωπήσουν  τη σχέση του που αφορά  το εδώ και το επέκεινα.   Χωρίς αυτήν την προοπτική ο άνθρωπος δεν έχει ήθος και από κει και πέρα τα λόγια είναι περιττά.
 Όλο αυτό το αδιέξοδο στις ανθρώπινες σχέσεις,  το κενό που αφήνει στη ψυχή η ζωή τώρα, ο μονόλογος, η καταλυτική φλυαρία, ο υποτυπώδης διάλογος δείχνουν το ανέφικτο της επικοινωνίας.
Το σημείον επαφής είναι Εκείνος. " ου γαρ εισί δύο ή τρεις συνηγμένοι εις το εμόν όνομα, εκει ειμι εν μέσω αυτων." (Ματθ. 18, 20)
Χωρίς αυτό το κοινό σημείο αναφοράς οι άνθρωποι αδυνατούν να επικοινωνήσουν. Το εγώ παρεμβάλλεται και δεν αφήνει την αλήθεια ως ζωογόνα ενέργεια να τροφοδοτήσει τη σχέση των ανθρώπων.
 Ο κύκλος κλείνει. Ο προσανατολισμός προς την Αλήθεια ή η άγνοια αυτής καθορίζει και τις συνέπειες. Παρουσιάζονται δύο κατηγορίες: αυτοί οι οποίοι προσανατολίσθηκαν προς Αυτήν και οι άλλοι οι οποίοι την αγνοήσανε. Οι αμετανόητοι, οι οποίοι επιμένουν σε κάτι που πλέον δεν ομοιάζει με ζωή  και οι άλλοι οι οποίοι ετοιμάστηκαν για ν' ανταμώσουν τον άλλον άνθρωπο και πλήρωσαν πολύ ακριβά την δίοδο από τη Στενή Πύλη.
Η Στενή Πύλη είναι οι δοκιμασίες οι οποίες οδηγούν στην μύηση. Αλλά, όταν δεν υπάρχει ένα σημείο αναφοράς και στην περίπτωση αυτή το συγκεκριμένο σημείο αναφοράς, μέσα από τις δοκιμασίες ο άνθρωπος δεν γίνεται καλύτερος, γιατί το εγώ του αρνείται τη δυσκολία. Μιλάμε για μύηση η οποία προάγει σε μια ευρύτερη συνειδητότητα, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει ο ίδιος ν' αποδεχθεί αυτόν τον τρόπο της ζωής ο οποίος του προσφέρει τη Γνώση.

                                                                            Αλκμήνη Κογγίδου.
                                                                         Ποιήτρια-δοκιμιογράφος


Α΄ δημοσίευση στις ΠΑΤΡΙΔΕΣ του Καναδά 

Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 2014

ΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΑΧΡΟΝΟ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ

Η αξιολόγηση της ζωής με βάση την γραμμική αντίληψη του χρόνου συνέβαλε καθοριστικά στο να αποσπάσει τον άνθρωπο από τη συνειδητή βίωση του παρόντος, με συνέπεια τη μετάθεση της σκέψεως είτε στο παρελθόν είτε στο μέλλον. Η απόσπαση αυτή σήμανε την απουσία του από τη ζώσα πραγματικότητα. Η απουσία από το παρόν και η μετάθεση της σκέψεως σε παρελθόντα ή μέλλοντα χρόνο έγινε αιτία λαθών και εγκλημάτων που συνέβησαν και συμβαίνουν στην ανθρωπότητα σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο. Η αξιολόγηση αυτή, βεβαίως, σηματοδοτεί ένα κενό που οδηγεί στην απομόνωση, μ’ αυτές τις προϋποθέσεις δεν είναι δυνατόν να επικοινωνούν και να λειτουργούν οι άνθρωποι με το πνεύμα του συνυπάρχειν. Η έμφαση στο φαινόμενο και στη βιολογική νεότητα, η οποία ως γνωστόν έχει αρχή και τέλος, δεν προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να αναχθεί στην επίγνωση της αιώνιας ιδιότητας της ψυχής και φυσικά επιβάλλει τη συγκρότηση της διάνοιας ώστε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που προκύπτουν. Η επικρατούσα αξιολόγηση επιφέρει τη λήθη και τον αποσπά από τη συνείδηση και την ηθική ευθύνη. Εκτός αυτού δεν μπορεί να συναντηθεί ουσιαστικά με τον άλλον, η συνάντηση των προσώπων προϋποθέτει τη συνειδητή βίωση του παρόντος. Οι κοινωνικές, οικονομικές, οικογενειακές συνθήκες διατηρούν την απομόνωση με αποτέλεσμα να βρίσκεται ο άνθρωπος υποκείμενος στα τραύματα που υπέστη. Άλλοτε επιβάλλει στους άλλους τους δικούς του όρους, ενεργώντας ως θύτης κι άλλοτε υπόκειται τους όρους των άλλων ως θύμα.
ο άνθρωπος υποκείμενος στη γραμμική αντίληψη του χρόνου, δίνει έμφαση στη βιολογική ζωή και στη βιοτική μέριμνα. Ξεκινώντας από την ατομικότητά του προβαίνει αναγκαστικά σε υπερβάσεις των βιολογικών του ορίων, προκειμένου να ανταποκριθεί στα προβλήματα της καθημερινότητας και των αναγκών που προκύπτουν. Άλλοτε, πάλι, επιδιώκει τις υπερβάσεις με σκοπό τη διάκριση στον αθλητισμό, στην επιστήμη, στις σπουδές, αλλά οι υπερβάσεις αυτές δεν έχουν υπαρξιακό χαρακτήρα.
Οι υπαρξιακές υπερβάσεις ως έκφραση της ψυχής και της συνειδήσεως δεν γίνονται με πρόθεση την διάκριση, ούτε την επιβράβευση, γίνονται για να διατηρηθεί ζώσα η υπαρξιακή υπόσταση μέσα στη σχετικότητα. Γίνονται, επίσης, για να διατηρηθεί το σημείο επαφής με τη συνείδηση, κατά κάποιο τρόπο είναι κατακτήσεις του ενάρετου που ανήσυχος αφουγκράζεται το καθαρό αίτημα της ψυχής. Η αρετή προκύπτει από τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Ο άνθρωπος δεν γίνεται ήρωας για τον εαυτό του, γενικότερα δεν γίνεται ενάρετος, μόνον, από και για τον εαυτό του, αλλά εν σχέση με τον άλλον. Κάθε θετική σκέψη ή ενέργεια προκύπτει από τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Εάν ο άνθρωπος δεν προσπαθήσει να εξαρθεί από τις δεσμεύσεις που υπαγορεύονται από το ατομικό εγώ και το συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι, δεν θα φθάσει στην αρετή, ούτε θα μπορέσει να συνεργαστεί θετικά, συντονίζοντας την ύπαρξή του εν σχέση με τον άλλον και με το όλον. Ο ίδιος, επειδή είναι εξαρτώμενος από τις αισθήσεις του, διαμορφώνει μια ελλιπή αντίληψη περί ζωής που σχετίζεται με το φαινόμενο και με το γραμμικό χρόνο. Η επίπεδη αυτή αντίληψη του δίνει μία ψευδαίσθηση, που ορίζει μία αρχή κι ένα τέλος (γέννηση-θάνατος) της ζωής, με συνέπεια να τον αποσπά από τη συνειδητή βίωση του παρόντος, από την εσωτερικότητα και από τον προσωπικό τρόπο σκέπτεσθαι. Όλα αυτά αναχαιτίζουν την πορεία της αυτογνωσίας του.
Αν εμβαθύνουμε στις περισσότερες περιπτώσεις των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, οι οποίοι δια μέσου της γνώσεως του Εαυτού, έφτασαν σε διατυπώσεις αληθειών, περί του σύμπαντος και της ζωής, που ισχύουν μέχρι σήμερα, θα διαπιστώσουμε τη μεγάλη αξία της αυτογνωσίας. («Γνώρισε τον εαυτό σου και θα γνωρίσεις το σύμπαν και τους Θεούς», Πυθαγόρας) Σ’ αντίθεση με την ολιστική φιλοσοφία, η υλιστική κοσμοθεωρία τέμνει και διασπά την ενότητα της ζωής, υποβάλλοντας έναν ανάλογο τρόπο σκέψεως. Ωστόσο, για τον ελεύθερο άνθρωπο που διατηρεί την προσωπική του ματιά, ο πνευματικός πολιτισμός, ο οποίος προ αιώνων μας παραδίδει τους καρπούς του και μάλιστα με τις διαχρονικές του αξίες, δεν έχει καμία σχέση με το γραμμικό χρόνο. Γι’ αυτό το λόγο τα έργα του πνεύματος προσφέρουν την αιώνια νεότητα («Εἰ δε βούλει, αὐτό ἡ «νόησις» του νέου ἐστίν ἓσις, το δε νέα εἶναι τα ὂντα σημαίνει γιγνόμενα ἀεί εἶναι·..»(Κρατύλος 411c,) Ακόμα και σήμερα, τρεφόμαστε διαμέσου του νοός από τα έργα τα οποία δημιουργήθηκαν από μορφές που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν. Η διαχρονικότητα και η επικαιρότητα των έργων του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Ηράκλειτου, των μεγάλων τραγικών ποιητών τι αποδεικνύει;
Αποδεικνύει ότι οι πνευματικοί δημιουργοί δεν έχουν σχέση με τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, αλλά με το αιώνιο παρόν.
Τελικά, ο κόσμος, αν και είναι υποκείμενος στο γραμμικό χρόνο αναζητά μια τροφή πνευματική, η οποία, ίσως δεν γνωρίζει, ότι προέρχεται μέσα από την έξαρση του νοός στο αιώνιο παρόν.
Στην εποχή μας που η παγκοσμιοποίηση χρησιμοποιεί τον άνθρωπο ως όργανο, εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε το δικαίωμα της απώλειας της μνήμης των διαχρονικών αξιών και της επαφής μας μ’ αυτές. Εδώ βρίσκουμε πηγές που τροφοδοτούν την ύπαρξή μας και μας υποβάλλουν μία αναθεώρηση και μια βαθύτερη εντρύφηση περί του εαυτού.
Δεν μπορεί να είναι κανείς Έλληνας και να μην ενδιαφέρεται για την αυτογνωσία του, όπως δεν μπορεί να είναι κανείς Χριστιανός και να μην ενδιαφέρεται για τον άλλον. Υπάρχουμε συνυπάρχοντας. Η ψυχή και η συνείδηση φέρνουν στην επίγνωση του ανθρώπου το γεγονός της ζωής υπό την έννοια της σχέσεως.
Οι ευρύτερες κοινωνικές αντιλήψεις έχουν σημαντικά διαμορφωθεί από την επιστήμη, η οποία υποστήριξε το υλιστικό μοντέλο ζωής και συνέβαλε στην εδραίωση του τεχνολογικού πολιτισμού που αναπτύχθηκε ερήμην του πνεύματος, αγνοώντας το φυσικό περιβάλλον. Κυριολεκτικά, αγνόησε τη σχέση του ανθρώπου μ’ αυτό. Γενικότερα, αγνόησε μία βασική αρχή : ότι η ζωή υπάρχει ως σχέση, δηλαδή την αρχή της Ενότητας (το Δελφικό «παν Εν»).
Μετά τη διατύπωση της θεωρίας της σχετικότητας, η οποία έχει επιβεβαιωθεί σήμερα, η αντίληψη για το τι είναι ύλη έχει διαφοροποιηθεί. Πολλά αλλάζουν κι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και τη βιώνουμε είναι δυνατόν ν’ αλλάξει, αν διαφοροποιηθεί η αντίληψή μας για το χρόνο.
Τα οικονομικοπολιτικά συστήματα σε παγκόσμια κλίμακα αντιμετώπιζαν, πάντα, τον άνθρωπο όχι ως ύπαρξη, αλλά ως αριθμό, κατά συνέπεια ως προϊόν εκμεταλλεύσιμο. Ο ίδιος αναγκάστηκε να υπερτονίσει το ένστικτο της επιβιώσεως και να λειτουργήσει άλλοτε αμυνόμενος κι άλλοτε επιτιθέμενος, μέσα σ’ έναν αφιλόξενο κόσμο που αδιαφορεί για τον ίδιο ως ψυχοσωματική οντότητα. Προκειμένου να ζήσει, όσο το δυνατόν, ανώδυνα, σ’ αυτόν τον αδιάφορο για την αλήθεια του, κόσμο, προσπάθησε να γίνει αποδεκτός και ευάρεστος στους πολλούς, περνώντας στη λήθη και στην αλλοτρίωση. Υπέστη, χωρίς να το καταλάβει, την εξομοίωση καθώς ο τρόπος σκέψεως των πολλών υποβάλλεται από την παιδική ηλικία.
Αν ο άνθρωπος αφεθεί να υποστεί την επίδραση του γραμμικού χρόνου στη σκέψη και στον τρόπο της ζωής του, κινδυνεύει να αφανιστεί υπαρξιακά. Αγνοώντας τη μοναδικότητα του προσώπου του, αυτοπροσδιορίζεται με κριτήρια αλλότρια, όπως την επαγγελματική του ταυτότητα, την ηλικία του, την οικονομική του κατάσταση, τη σωματική του υγεία και άλλα συναφή. Η υπαρξιακή εκμηδένιση επέρχεται βαθμιαία καθώς περιορίζεται στη βιολογική του εμβέλεια και αυτοπροσδιορίζεται με τα κριτήρια των άλλων, χάνοντας τον προσωπικό τρόπο σκέπτεσθαι και την ανησυχία περί της υπαρξιακής του αλήθειας. Καθώς αγνοεί τον εαυτό του ως μοναδικότητα είναι εύκολο να συντάσσεται με τους πολλούς.
Εδώ βρίσκεται ένα λεπτό σημείο. Σε κάθε κανόνα υπάρχουν οι εξαιρέσεις, και στην περίπτωση αυτή η γόνιμη εκμηδένιση αποτελεί εξαίρεση. Εάν ο άνθρωπος έχει αποκτήσει συνείδηση της υπάρξεώς του, μετουσιώνει το κακό που υπέστη σε γνώση και τότε αντιστρέφει κάθε αρνητική δύναμη που θα μπορούσε να τον καταστρέψει σε θετική. Μέσα από τη διάσπαση των ορίων της ατομικότητας, ανακαλύπτει τις άγνωστες δυνατότητές του, την υπαρξιακή και οντολογική του υπόσταση και τότε δεν είναι δυνατόν να επιτρέψει το συμβατικό χρόνο, τις συμβατικές συνθήκες ζωής και κυρίως τον τρόπο σκέπτεσθαι που επικρατεί να τον αλλοτριώσουν και να υποστεί τη λήθη.
Θα λέγαμε ότι εξαιρέσεις αποτελούν οι μάρτυρες, οι οποίοι εκμηδενίζονται οι ίδιοι ενώ ταυτόχρονα καθίστανται δέκτες του Λόγου κι ανακαλύπτουν την επαφή με την αιώνια ιδιότητά τους, τη θεία τους υπόσταση . Η ύπαρξη που βρίσκεται αναφορικά προς την αλήθεια μέσα στη σχετικότητα είναι αδιαπραγμάτευτη γι’ αυτό προσανατολίζεται στο Απόλυτο. Έτσι, είναι φυσικό επακόλουθο να μη γίνεται αναγνωρίσιμη από την εποχή της.
Εάν ο άνθρωπος προσανατολισθεί προς την αυτογνωσία του, τότε θα αντιμετωπίσει την κρίση της εποχής μας ως μια δοκιμασία που είναι έδαφος εκμεταλλεύσιμο για την εξέλιξή του.

Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Φωτογραφία: ΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΑΧΡΟΝΟ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ
Η αξιολόγηση της ζωής με βάση την γραμμική αντίληψη του χρόνου συνέβαλε καθοριστικά στο να αποσπάσει τον άνθρωπο από τη συνειδητή βίωση του παρόντος, με συνέπεια τη μετάθεση της σκέψεως είτε στο παρελθόν είτε στο μέλλον. Η απόσπαση αυτή σήμανε την απουσία του από τη ζώσα πραγματικότητα. Η απουσία από το παρόν και η μετάθεση της σκέψεως σε παρελθόντα ή μέλλοντα χρόνο έγινε αιτία λαθών και εγκλημάτων που συνέβησαν και συμβαίνουν στην ανθρωπότητα σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο. Η αξιολόγηση αυτή, βεβαίως, σηματοδοτεί ένα κενό που οδηγεί στην απομόνωση, μ’ αυτές τις προϋποθέσεις δεν είναι δυνατόν να επικοινωνούν και να λειτουργούν οι άνθρωποι με το πνεύμα του συνυπάρχειν. Η έμφαση στο φαινόμενο και στη βιολογική νεότητα, η οποία ως γνωστόν έχει αρχή και τέλος, δεν προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να αναχθεί στην επίγνωση της αιώνιας ιδιότητας της ψυχής και φυσικά επιβάλλει τη συγκρότηση της διάνοιας ώστε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που προκύπτουν. Η επικρατούσα αξιολόγηση επιφέρει τη λήθη και τον αποσπά από τη συνείδηση και την ηθική ευθύνη. Εκτός αυτού δεν μπορεί να συναντηθεί ουσιαστικά με τον άλλον, η συνάντηση των προσώπων προϋποθέτει τη συνειδητή βίωση του παρόντος. Οι κοινωνικές, οικονομικές, οικογενειακές συνθήκες διατηρούν την απομόνωση με αποτέλεσμα να βρίσκεται ο άνθρωπος υποκείμενος στα τραύματα που υπέστη. Άλλοτε επιβάλλει στους άλλους τους δικούς του όρους, ενεργώντας ως θύτης κι άλλοτε υπόκειται τους όρους των άλλων ως θύμα.
ο άνθρωπος υποκείμενος στη γραμμική αντίληψη του χρόνου, δίνει έμφαση στη βιολογική ζωή και στη βιοτική μέριμνα. Ξεκινώντας από την ατομικότητά του προβαίνει αναγκαστικά σε υπερβάσεις των βιολογικών του ορίων, προκειμένου να ανταποκριθεί στα προβλήματα της καθημερινότητας και των αναγκών που προκύπτουν. Άλλοτε, πάλι, επιδιώκει τις υπερβάσεις με σκοπό τη διάκριση στον αθλητισμό, στην επιστήμη, στις σπουδές, αλλά οι υπερβάσεις αυτές δεν έχουν υπαρξιακό χαρακτήρα. 
Οι υπαρξιακές υπερβάσεις ως έκφραση της ψυχής και της συνειδήσεως δεν γίνονται με πρόθεση την διάκριση, ούτε την επιβράβευση, γίνονται για να διατηρηθεί ζώσα η υπαρξιακή υπόσταση μέσα στη σχετικότητα. Γίνονται, επίσης, για να διατηρηθεί το σημείο επαφής με τη συνείδηση, κατά κάποιο τρόπο είναι κατακτήσεις του ενάρετου που ανήσυχος αφουγκράζεται το καθαρό αίτημα της ψυχής. Η αρετή προκύπτει από τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Ο άνθρωπος δεν γίνεται ήρωας για τον εαυτό του, γενικότερα δεν γίνεται ενάρετος, μόνον, από και για τον εαυτό του, αλλά εν σχέση με τον άλλον. Κάθε θετική σκέψη ή ενέργεια προκύπτει από τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Εάν ο άνθρωπος δεν προσπαθήσει να εξαρθεί από τις δεσμεύσεις που υπαγορεύονται από το ατομικό εγώ και το συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι, δεν θα φθάσει στην αρετή, ούτε θα μπορέσει να συνεργαστεί θετικά, συντονίζοντας την ύπαρξή του εν σχέση με τον άλλον και με το όλον. Ο ίδιος, επειδή είναι εξαρτώμενος από τις αισθήσεις του, διαμορφώνει μια ελλιπή αντίληψη περί ζωής που σχετίζεται με το φαινόμενο και με το γραμμικό χρόνο. Η επίπεδη αυτή αντίληψη του δίνει μία ψευδαίσθηση, που ορίζει μία αρχή κι ένα τέλος (γέννηση-θάνατος) της ζωής, με συνέπεια να τον αποσπά από τη συνειδητή βίωση του παρόντος, από την εσωτερικότητα και από τον προσωπικό τρόπο σκέπτεσθαι. Όλα αυτά αναχαιτίζουν την πορεία της αυτογνωσίας του.
Αν εμβαθύνουμε στις περισσότερες περιπτώσεις των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, οι οποίοι δια μέσου της γνώσεως του Εαυτού, έφτασαν σε διατυπώσεις αληθειών, περί του σύμπαντος και της ζωής, που ισχύουν μέχρι σήμερα, θα διαπιστώσουμε τη μεγάλη αξία της αυτογνωσίας. («Γνώρισε τον εαυτό σου και θα γνωρίσεις το σύμπαν και τους Θεούς», Πυθαγόρας) Σ’ αντίθεση με την ολιστική φιλοσοφία, η υλιστική κοσμοθεωρία τέμνει και διασπά την ενότητα της ζωής, υποβάλλοντας έναν ανάλογο τρόπο σκέψεως. Ωστόσο, για τον ελεύθερο άνθρωπο που διατηρεί την προσωπική του ματιά, ο πνευματικός πολιτισμός, ο οποίος προ αιώνων μας παραδίδει τους καρπούς του και μάλιστα με τις διαχρονικές του αξίες, δεν έχει καμία σχέση με το γραμμικό χρόνο. Γι’ αυτό το λόγο τα έργα του πνεύματος προσφέρουν την αιώνια νεότητα («Εἰ δε βούλει, αὐτό ἡ «νόησις» του νέου ἐστίν ἓσις, το δε νέα εἶναι τα ὂντα σημαίνει γιγνόμενα ἀεί εἶναι·..»(Κρατύλος 411c,) Ακόμα και σήμερα, τρεφόμαστε διαμέσου του νοός από τα έργα τα οποία δημιουργήθηκαν από μορφές που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν. Η διαχρονικότητα και η επικαιρότητα των έργων του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Ηράκλειτου, των μεγάλων τραγικών ποιητών τι αποδεικνύει; 
Αποδεικνύει ότι οι πνευματικοί δημιουργοί δεν έχουν σχέση με τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, αλλά με το αιώνιο παρόν. 
Τελικά, ο κόσμος, αν και είναι υποκείμενος στο γραμμικό χρόνο αναζητά μια τροφή πνευματική, η οποία, ίσως δεν γνωρίζει, ότι προέρχεται μέσα από την έξαρση του νοός στο αιώνιο παρόν. 
Στην εποχή μας που η παγκοσμιοποίηση χρησιμοποιεί τον άνθρωπο ως όργανο, εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε το δικαίωμα της απώλειας της μνήμης των διαχρονικών αξιών και της επαφής μας μ’ αυτές. Εδώ βρίσκουμε πηγές που τροφοδοτούν την ύπαρξή μας και μας υποβάλλουν μία αναθεώρηση και μια βαθύτερη εντρύφηση περί του εαυτού. 
Δεν μπορεί να είναι κανείς Έλληνας και να μην ενδιαφέρεται για την αυτογνωσία του, όπως δεν μπορεί να είναι κανείς Χριστιανός και να μην ενδιαφέρεται για τον άλλον. Υπάρχουμε συνυπάρχοντας. Η ψυχή και η συνείδηση φέρνουν στην επίγνωση του ανθρώπου το γεγονός της ζωής υπό την έννοια της σχέσεως.
Οι ευρύτερες κοινωνικές αντιλήψεις έχουν σημαντικά διαμορφωθεί από την επιστήμη, η οποία υποστήριξε το υλιστικό μοντέλο ζωής και συνέβαλε στην εδραίωση του τεχνολογικού πολιτισμού που αναπτύχθηκε ερήμην του πνεύματος, αγνοώντας το φυσικό περιβάλλον. Κυριολεκτικά, αγνόησε τη σχέση του ανθρώπου μ’ αυτό. Γενικότερα, αγνόησε μία βασική αρχή : ότι η ζωή υπάρχει ως σχέση, δηλαδή την αρχή της Ενότητας (το Δελφικό «παν Εν»). 
Μετά τη διατύπωση της θεωρίας της σχετικότητας, η οποία έχει επιβεβαιωθεί σήμερα, η αντίληψη για το τι είναι ύλη έχει διαφοροποιηθεί. Πολλά αλλάζουν κι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και τη βιώνουμε είναι δυνατόν ν’ αλλάξει, αν διαφοροποιηθεί η αντίληψή μας για το χρόνο. 
Τα οικονομικοπολιτικά συστήματα σε παγκόσμια κλίμακα αντιμετώπιζαν, πάντα, τον άνθρωπο όχι ως ύπαρξη, αλλά ως αριθμό, κατά συνέπεια ως προϊόν εκμεταλλεύσιμο. Ο ίδιος αναγκάστηκε να υπερτονίσει το ένστικτο της επιβιώσεως και να λειτουργήσει άλλοτε αμυνόμενος κι άλλοτε επιτιθέμενος, μέσα σ’ έναν αφιλόξενο κόσμο που αδιαφορεί για τον ίδιο ως ψυχοσωματική οντότητα. Προκειμένου να ζήσει, όσο το δυνατόν, ανώδυνα, σ’ αυτόν τον αδιάφορο για την αλήθεια του, κόσμο, προσπάθησε να γίνει αποδεκτός και ευάρεστος στους πολλούς, περνώντας στη λήθη και στην αλλοτρίωση. Υπέστη, χωρίς να το καταλάβει, την εξομοίωση καθώς ο τρόπος σκέψεως των πολλών υποβάλλεται από την παιδική ηλικία.
Αν ο άνθρωπος αφεθεί να υποστεί την επίδραση του γραμμικού χρόνου στη σκέψη και στον τρόπο της ζωής του, κινδυνεύει να αφανιστεί υπαρξιακά. Αγνοώντας τη μοναδικότητα του προσώπου του, αυτοπροσδιορίζεται με κριτήρια αλλότρια, όπως την επαγγελματική του ταυτότητα, την ηλικία του, την οικονομική του κατάσταση, τη σωματική του υγεία και άλλα συναφή. Η υπαρξιακή εκμηδένιση επέρχεται βαθμιαία καθώς περιορίζεται στη βιολογική του εμβέλεια και αυτοπροσδιορίζεται με τα κριτήρια των άλλων, χάνοντας τον προσωπικό τρόπο σκέπτεσθαι και την ανησυχία περί της υπαρξιακής του αλήθειας. Καθώς αγνοεί τον εαυτό του ως μοναδικότητα είναι εύκολο να συντάσσεται με τους πολλούς. 
Εδώ βρίσκεται ένα λεπτό σημείο. Σε κάθε κανόνα υπάρχουν οι εξαιρέσεις, και στην περίπτωση αυτή η γόνιμη εκμηδένιση αποτελεί εξαίρεση. Εάν ο άνθρωπος έχει αποκτήσει συνείδηση της υπάρξεώς του, μετουσιώνει το κακό που υπέστη σε γνώση και τότε αντιστρέφει κάθε αρνητική δύναμη που θα μπορούσε να τον καταστρέψει σε θετική. Μέσα από τη διάσπαση των ορίων της ατομικότητας, ανακαλύπτει τις άγνωστες δυνατότητές του, την υπαρξιακή και οντολογική του υπόσταση και τότε δεν είναι δυνατόν να επιτρέψει το συμβατικό χρόνο, τις συμβατικές συνθήκες ζωής και κυρίως τον τρόπο σκέπτεσθαι που επικρατεί να τον αλλοτριώσουν και να υποστεί τη λήθη. 
Θα λέγαμε ότι εξαιρέσεις αποτελούν οι μάρτυρες, οι οποίοι εκμηδενίζονται οι ίδιοι ενώ ταυτόχρονα καθίστανται δέκτες του Λόγου κι ανακαλύπτουν την επαφή με την αιώνια ιδιότητά τους, τη θεία τους υπόσταση . Η ύπαρξη που βρίσκεται αναφορικά προς την αλήθεια μέσα στη σχετικότητα είναι αδιαπραγμάτευτη γι’ αυτό προσανατολίζεται στο Απόλυτο. Έτσι, είναι φυσικό επακόλουθο να μη γίνεται αναγνωρίσιμη από την εποχή της.
Εάν ο άνθρωπος προσανατολισθεί προς την αυτογνωσία του, τότε θα αντιμετωπίσει την κρίση της εποχής μας ως μια δοκιμασία που είναι έδαφος εκμεταλλεύσιμο για την εξέλιξή του.

Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Παρασκευή 1 Αυγούστου 2014

θεωρητική και βιωματική γνώση

Θεωρητική και βιωματική γνώση.

Η ανάγκη του σημερινού ατόμου να κατανοήσει, όλο και περισσότερο, τους μηχανισμούς, με τους οποίους λειτουργεί το σύστημα, από το οποίο εξαρτάται η ίδια του η επιβίωση, τον εντάσσει σε μια διαδικασία μηχανοποίησης. Ήδη, ο ψυχισμός του παρουσιάζει σήμερα τη νοσηρότητα της απομόνωσης. Ο καταιγισμός των πληροφοριών ως επιδρομή στον εγκέφαλό του, αναχαιτίζει τη δυνατότητα του στοχασμού, της εσωτερίκευσης, της επικοινωνίας. Η ικανότητά του να διεισδύσει στην ουσία και να ερμηνεύει όσα συμβαίνουν, ατονεί. Ο μέσος άνθρωπος αδυνατεί να δημιουργήσει μια προσωπική άποψη, του υποβάλλεται ένας μαζικός τρόπος αντίληψης και αίσθησης των πραγμάτων. Χωρίς να μπορεί ν' αντιδράσει, συντρίβεται κυριολεκτικά από το σύστημα. Με την επιβολή του συστήματος, μεσολαβεί η λήθη που διαγράφει το υπαρξιακό αίτημα και το αντίστοιχο εθνικό φρόνημα με το οποίο αυτό συνδέεται.
 Η φύση, μέσα από τη σιωπή της, διδάσκει, παράγει τους καλούς καρπούς αλλά και τα ζιζάνια, μας δίνει την ευκαιρία να στοχαστούμε. Αν το δέντρο που βαθαίνει τις ρίζες του στο έδαφος αντιστέκεται στους ανέμους, κατ’ αναλογία ο καθένας, και κυρίως ο Έλληνας που βαθαίνει τις ρίζες του στο έδαφος των διαχρονικών αξιών του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού αντιστέκεται στα αλλοτριωτικά ρεύματα της παγκοσμιοποίησης. Το βιβλίο είναι μια πηγή που προσφέρει θεωρητική γνώση. Εάν ενσκύψουμε στο θησαυρό της Ελληνικής γλώσσας θα ανακαλύψουμε τη σοφία η οποία δίνει νόημα στη ζωή. Η φιλοσοφία είναι ένας δύσκολος τομέας, δεν αρκεί η ανάγνωση των φιλοσοφικών απόψεων. Προάγεται η αντίληψη και διευρύνονται οι ορίζοντες, όταν, όχι απλώς μελετά κανείς, αλλά αρχίζει να θέτει ο ίδιος ερωτήματα στον εαυτό του. Υπαρξιακά ερωτήματα, όπως: «ποιος είμαι», «ποιο το νόημα αυτής της ζωής» κλπ.  Υπάρχει η ανάγκη να προχωρήσει ο άνθρωπος, πλέον, σε μια ευρύτερη συνειδητότητα. Αν το βιβλίο έχει αυτό το σκοπό, τότε επιτελεί έναν ύψιστο προορισμό.  
 " ο ποιητής είναι η Συνείδηση του κόσμου", έλεγε ο αείμνηστος Οδυσσέας Ελύτης. Λειτουργεί μέσα απ' ένα υψηλό επίπεδο αισθαντικότητας, μετουσιώνοντας μηνύματα και έννοιες σε εικόνες. Ο ποιητικός λόγος έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως δρων λόγος, αφυπνίζοντας δια μέσω της συγκίνησης, τη συνείδηση. Έτσι, λειτουργεί η επαφή του αναγνώστη με τον λόγο  βιωματικά. Στο υψηλότερο επίπεδο της παιδείας δεν έχει θέση η πληροφορία ως επίκτητη γνώση, αλλά η βιωματική γνώση. Εάν δεχθούμε ότι η πραγματική μόρφωση είναι κατάκτηση μιας διαλεκτικής διεργασίας, σημασία έχει η ετοιμότητα του δέκτη-αναγνώστη.
 Εάν, ο λόγος του συγγραφέα διαθέτει τον Κοινό Νου προσφέρεται ως σημείο επαφής του αναγνώστη με τη ζωή, ανασύρει την ουσία και την αλήθεια, προκαλώντας τη συγκίνηση.
Οι γνώσεις ωστόσο λειτουργούν αλλοτριωτικά, όταν ο άνθρωπος δεν έχει διαμορφώσει τη δική του προσωπικότητα, σμιλεύοντάς την, μέσα από τις δοκιμασίες. Το θεμέλιο για το οικοδόμημα της προσωπικότητας είναι το ήθος. Η θεωρητική γνώση δεν μπορεί να ισχυροποιήσει τη  θετική προοπτική της συνυπάρξεως, χωρίς το θεμέλιο λίθο του ήθους. Η βιωματική γνώση είναι, όχι μόνον πιο ολοκληρωμένη, αλλά και πιο προσωπική καθώς προωθεί στη γνώση του εαυτού.
 Στην εποχή μας οι πληροφορίες υποκαθιστούν την ουσιαστική παιδεία. Το λειτούργημα του δασκάλου έχει μετατραπεί σε επάγγελμα και λειτουργεί μια  διαδικασία μετάδοσης γνώσεων. Ο εκπαιδευτικός αναγκάζεται συνεχώς ν' αποθηκεύει γνώσεις και να τις αναμεταδίδει. Η θεωρητική γνώση δεν μπορεί να είναι εποικοδομητική όταν αποσπά τον  άνθρωπο από τη συνείδηση που τον εισάγει  στη σφαιρική αντίληψη της ζωής.
 Οι γνώσεις δεν εμπόδισαν τον φαύλο κύκλο της βίας και της ανηθικότητας. Η κατοχή της γνώσης στα χέρια του ανθρώπου είναι μια δύναμη που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη καταστροφή, αν δεν υπάρχει το ήθος. Ο έχων αυτογνωσία,  έχει ως  ηνίοχο τον Νου και καθίσταται ελεύθερος να διαχειριστεί ορθά τις γνώσεις και να τις χρησιμοποιήσει για το κοινό καλό. Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός δομήθηκε με γνώμονα την ολιστική αντίληψη ζωής που δεν αγνοεί τη μεταφυσική, γι’ αυτό  ο πολιτισμός αυτός προωθεί  τον προβληματισμό γύρω από τη γνώση του εαυτού, και την αρμονική συμβίωση με το φυσικό περιβάλλον και όχι μόνον. Έχοντας, πάντα, μέσα από την παιδεία σαν στόχο την υπερβατική ιδιότητα της ζωής που αφορά την ελευθερία του ανθρώπου από το φυσικό σώμα, θεωρεί τη γέννηση ως απαρχή των άθλων (γενέθλια).
 Οι πολιτικοί άνδρες στην αρχαία Ελλάδα είναι γνωστό ότι ζητούσαν τη γνώμη των φιλοσόφων. Ο λόγος ήταν ότι ήθελαν να σχηματίσουν μια σφαιρικότερη αντίληψη ώστε οι πράξεις τους να έχουν θετική προοπτική στο κοινωνικό σύνολο.  Αναζητούσαν δια μέσου του διαλόγου το ορθόν, γεγονός που ασκεί την ουσιαστική παιδεία. Ενώ, δια μέσω της μύησης αναζητούσαν την υπερβατική φύση (Μυστήρια). Ο τεχνολογικός πολιτισμός, προσφέροντας σ' όλους τους τομείς την ευκολία, έχει υποκαταστήσει  τη διαδικασία που εκπαιδεύει τον άνθρωπο μέσα από την δοκιμασία. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Αιγύπτιοι, επίσης, γνώριζαν την αξία της δοκιμασίας. Οι μυημένοι στα μυστήρια αποκτούσαν την  βεβαιότητα της υπερβατικής τους φύσεως.
Η υλιστική κοσμοθεωρία υποκατέστησε τις πραγματικές αξίες με τον αγώνα της επιβίωσης, μεσολάβησε αρνητικά ως προς την αυτογνωσία του σύγχρονου ανθρώπου, τον οποίο αντιμετωπίζει όχι ως πρόσωπο αλλά ως αριθμό. Επίσης, τον αποσύνδεσε απ' την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου του, καθώς επιβλήθηκε σαρωτικά ως ένα παγκόσμιο σύστημα. Ο κίνδυνος της παγκοσμιοποίησης, κατά την άποψή μας προβάλλει μέσα από την απουσία της εμπειρικής γνώσεως, της προσωπικής θέσεως και την επιβολή ενός μαζικού τρόπου αντιλήψεως της ζωής..
Η κρίση που επήλθε προσφέρει την ευκαιρία  μιας αναθεώρησης και την ανάγκη ενός προσωπικού προβληματισμού. Η ίδια μπορεί να λειτουργήσει ως μύηση καθώς προσφέρει τη δοκιμασία μέσω της οποίας ο άνθρωπος διέρχεται  ώστε να ανακαλύψει  τις άγνωστες δυνατότητές του κι έναν άλλον προσανατολισμό ζωής με προοπτική.   Η βίωση του παρόντος με τη συμμετοχή της ψυχής και της συνείδησης συνδέει τον άνθρωπο με τη ζώσα πραγματικότητα η οποία δεν διακόπτεται από το θάνατο. Το παρόν ως προϋπόθεση συνειδητής μετοχής στη ζώσα πραγματικότητα αποκαλύπτει και τη σχέση του με την υπερβατική του φύση. Βέβαια, για να συμβεί αυτό θα πρέπει να προηγηθεί μια άλλη αντίληψη ζωής, η οποία δεν περιορίζεται μέσα στη γραμμική έννοια του χρόνου αλλά προσανατολίζει στο παρόν, που είναι άχρονο και σχετικό με την αιωνιότητα.                                   

                                                                                  Αλκμήνη Κογγίδου
                                                                                Ποιήτρια- Δοκιμιογράφος.