Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ ΚΑΙ Ο ΚΟΙΝΟΣ ΝΟΥΣ

Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

ΚΑΙ Ο ΚΟΙΝΟΣ ΝΟΥΣ

Της ποιήτριας –δοκιμιογράφου κ. Αλκμήνης Κογγίδου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ INTERNASIONAL TRIBUNE ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΤΟΥ ΘΑΛΗ ΜΥΛΩΝΑ

 

H υλιστική κοσμοθεωρία, που αποτελεί τη βάση του τεχνολογικού πολιτισμού, αγνοεί τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα και ως μέρος ενός συνόλου αλληλεπιδράσεων. Επίσης, διαγράφει τις δύο αρχές, οι οποίες θα μπορούσαν να δώσουν μια προοπτική αρμονικής συνύπαρξης, μεταξύ των ανθρώπων και του φυσικού περιβάλλοντος, το «Γνώθι σεαυτόν»  και το «Μέτρον άριστον». Κατά συνέπεια ο άνθρωπος ως μοναδικότητα είναι αδύνατον, σήμερα, να προχωρήσει, υπό το πνεύμα της υλιστικής κοσμοαντίληψης, στην αναγνώριση των στοιχείων που το καθιστούν πρόσωπο, σχετικό με τον άλλον.

Για να επιτευχθεί η αυτογνωσία, αποδίδοντας τον άνθρωπο στις άγνωστες δυνατότητές του, απαιτείται μια πορεία υπερβάσεων, η οποία συντελείται μέσα από μεγάλες δοκιμασίες, όπως δηλώνουν οι άθλοι  του Ηρακλή και η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Βεβαίως, θέματα αναφοράς στην αυτογνωσία και στην περιπετειώδη πορεία προς κατάκτησή της, που τελικά δικαιώνει τη ζωή του ανθρώπου, υπάρχουν πολλά στην παγκόσμια λογοτεχνία και μυθολογία. Το ουσιαστικό όμως συμπέρασμα, το οποίο συνάγεται από τη μελέτη τους, είναι απόλυτο και κοινό για όλες τις εποχές.   Η διερεύνηση του εαυτού, με σκοπό τη γνώση των αιτιών και των βαθύτερων προθέσεων, που υποκινούν τις πράξεις του ανθρώπου, επιδέχεται μια επίπονη και επώδυνη προσπάθεια. Αυτήν την αρνείται ο σύγχρονος άνθρωπος που κατέχεται από το πνεύμα του υλισμού. Βεβαίως, η άρνηση της δυσκολίας είναι χαρακτηριστικό της φυγοπονίας του. Προέρχεται από το ένστικτο της επιβίωσης και ισχυροποιείται από το εγώ, που συχνά διαστρεβλώνει τα πραγματικά αίτια και τις εσώτερες προθέσεις, απ’ τις οποίες υποκινείται. Έτσι, το παράλογο, που ευδοκιμεί στο υποσυνείδητο, δεν μπορεί να γίνει διακριτό και να διαγνωστεί από τον ίδιο τον άνθρωπο, που υπόκειται σ’ αυτό. Πόσο μάλλον, όταν, ο σύγχρονος υλιστικός πολιτισμός, προσφέροντας μέσα ευκολίας, συνεχώς, τον καθιστά εξαρτώμενο από τα επιτεύγματά του και υπαρξιακά αδύναμο να αντιμετωπίσει τις μεγάλες δοκιμασίες  της ζωής!  Το πνεύμα της θυσίας δεν γίνεται αποδεκτό  και η σκοπιμότητα της δοκιμασίας για την εξέλιξη του ανθρώπου δεν είναι στις προθέσεις του.

 Το παράλογο στηρίζεται, πάντα, στην άγνοια του άλλου, έχοντας μια αυθαίρετη επιχειρηματολογία αυτοδικαίωσης. Η βία, ο πόλεμος, η εγκληματικότητα, η τρομοκρατία θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν μοιραίες εκφάνσεις ενός γενικότερα παράλογου κόσμου και δεν είναι μόνον η επέμβαση των μεγάλων δυνάμεων στο εσωτερικό μικρότερων χωρών, με πρόφαση την ειρήνη και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων!

Το παράλογο εμφανίζεται στον τρόπο σκέψης του ατόμου, που αυθαίρετα δίνει δικαιώματα στον εαυτό του, πολλά περισσότερα, απ’ ό,τι στον συνάνθρωπό του.  Η άγνοια της αδυναμίας του ατόμου να μετατεθεί από το εγώ στο εσύ, καταδικάζει κάθε προσπάθεια διαλόγου. Εύκολα προβαίνει κανείς στο να δικαιολογήσει τις αδυναμίες του, ενώ για τις ίδιες ακριβώς αδυναμίες, δεν ανέχεται και δεν συγχωρεί τον άλλον! Αυτός ο τρόπος σκέψης δημιουργεί το χάσμα στις ανθρώπινες σχέσεις. Το άτομο που παρουσιάζει τη νοσηρή αντίδραση της ευθυξίας, μένει μεν ευαίσθητο σ’ ό,τι αφορά το ίδιο, δεν έχει όμως ευαισθητοποιηθεί σ’ ό,τι αφορά τον άλλον. Περιορίζεται από το ένστικτο της επιβίωσης μέσα στα όρια της φυσικής, βιολογικής του υπόστασης από την οποία είναι αδύνατον να προχωρήσει στην κατανόηση της ετερότητας  και μέσω αυτής, στην γνώση της αλήθειας. Η διάσταση ανάμεσα στο εγώ και στο εσύ, παραμένει όσο το παράλογο συνεχίζεται και εκφράζεται σε έναν ανάλογο τρόπο ζωής, ο οποίος έχει παγκόσμιες διαστάσεις. Η εξασφάλιση των αγαθών, όχι για το σύνολο της ανθρωπότητας και η υπερκατανάλωση βρίσκονται σε τραγική αντίθεση με την πείνα και την εξαθλίωση των φτωχότερων λαών!  Το ανθρώπινο γένος εξακολουθεί να διαπράττει εγκλήματα, στο φυσικό περιβάλλον στο όνομα της προόδου και το αποτέλεσμα είναι πλέον ενώπιόν μας: ο άνθρωπος εχθρός του εαυτού του, εχθρός του περιβάλλοντος και η τεχνολογία ένας μονόδρομος που έρχεται να διαταράξει τη φυσική και ηθική τάξη.

Η έλλειψη επικοινωνίας και η μη συνειδητή βίωση του παρόντος διαταράσσουν την ψυχική ισορροπία, αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα ανασφάλειας που τείνει υποσυνείδητα να καλυφθεί με την εξασφάλιση των υλικών αγαθών.  Το τραγικό, είναι ότι, στην καταναλωτική κοινωνία η σχέση του ανθρώπου με τη Συνείδηση, με το Μέτρο, με τον άλλον υποκαθίσταται από τη σχέση με τα πράγματα, με συνέπεια τη λήθη.

 Παρά την εξέλιξη, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, την τεχνολογική ανάπτυξη και την πρόοδο των επιστημών, την θεωρητική κατάρτιση και γνώση, ο άνθρωπος παραμένει απομονωμένος στην ατομικότητά του και βρίσκεται ανάμεσα στους άλλους ως αγνοών και αυτοαγνοούμενος.

Το παράλογο ενισχύει και τροφοδοτεί αυτόν τον μονόδρομο στην ανθρώπινη συμπεριφορά που είναι τραυματική προς τον άλλον και προς το φυσικό περιβάλλον, με συνέπεια να οδηγεί σ’ ένα δρόμο αυτοκαταστροφικής ζωής.

Όπου επιβάλλεται η γνώμη του ισχυρού, καταργείται η διαλεκτική που αφορά το γίγνεσθαι. Όμως η αρχή του διαλόγου είναι η βάση της δημοκρατίας και τελικά της ορθής ανθρώπινης συνύπαρξης. Είναι αδύνατον να λειτουργήσει η δημοκρατία, με τους νόμους που υπαγορεύονται από τις αρχές και τις αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, χωρίς την αφύπνιση της συνείδησης του κάθε πολίτη. Ο υποκειμενισμός, η αντιπαλότητα, που οδηγεί πολλές φορές σε έκτροπα και ο κομματισμός, με τη στενή έννοια του συμφέροντoς, παρεμβάλλονται στη διαδικασία της δημοκρατίας, στην υψηλή της αποστολή. Η λογική του παραλόγου εδράζεται στην μονομερή αντίληψη που απομονώνει τον άνθρωπο στη δική του υποκειμενική οπτική και δεν του επιτρέπει να δει τα λάθη του. Αγνοώντας τον Κοινό Νου ο άνθρωπος επιμερίζεται το δίκαιο. Ο κατακερματισμός του όλου από την επιστήμη οδήγησε στην απόλυτη εξειδίκευση. Ενώ, αρχικά, σκοπός της εξειδίκευσης ήταν η γνώση της πολυπλοκότητας του φαινομένου της ζωής, οι επιμέρους έρευνες, χωρίς την αρχή του ήθους, οδήγησαν στην παραβίαση του μέτρου και στην απώλεια της συνεργασίας των φυσικών επιστημών με τη φιλοσοφία. Σκοπός ζωής γίνεται η εξειδίκευση, η οποία αποτελεί έναν μονόδρομο, για το λόγο ότι ουδέποτε κατακτάται η πλήρης γνώση. Αντίθετα, η διάνοια του ανθρώπου, που αναπτύσσεται υπέρμετρα στη γνώση του επιμέρους, αποσπάται από το όλον, με συνέπεια να μην αποκτά μια σφαιρικότερη αντίληψη και να  αγνοεί  τη σημαντική  σχέση του επιμέρους με την ενιαία πραγματικότητα.  

Πριν από μερικά χρόνια δεν ήταν δυνατόν να διανοηθεί κανείς πόσο καθοριστικά θα ήταν και πόσο μοιραία και τα πιο μικρά λάθη! Σήμερα, στην εποχή της ταχύτητας, ακόμα και οι συνέπειες των λαθών εμφανίζονται γρηγορότερα ενώπιόν μας. Αποδεικνύεται έτσι, ότι η ζωή μας επιστρατεύει στην εγρήγορση. Θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για λάθη! Η προσωπιική ευθύνη εγείρεται μέσα στο κλίμα της δυσαρμονίας, της αντιπαλότητας και της αδικίας και προβάλλει η ανάγκη της αφύπνισης.

Η ζωή μας οδηγεί στην Συνείδηση του συνυπάρχειν, που είναι σχετική με τον Κοινό Νου.

Ο Κοινός Νους είναι η ευτυχής κατάληξη της πορείας της ανθρώπινης διάνοιας, που αποσπάται από την χωριστικότητα και εισέρχεται στο καθολικό Πνεύμα. Είναι τότε, που το εγώ συναντάται με το έτερο Είναι, τότε που η λογική του ανθρώπου συναντά τη λογική του Θεού και ο άνθρωπος αποκτά το προνόμιο του Λόγου (του Ξυνού Λόγου κατά τους αρχαίους Έλληνες και του Δρώντα Λόγου κατά τη φιλοσοφία της Ορθοδοξίας). Είναι τότε, που το κοινό συμφέρον, διαγράφει τον υποκειμενισμό και γίνεται αναγωγή προς την ενιαία πραγματικότητα. Είναι τότε, που η μια φωνή συντάσσεται αρμονικά με την άλλη. Είναι τότε, που η Αγάπη ως γνώση και επίγνωση της μοναδικότητας, παραχωρείται μέσα σε μια κίνηση αυτοπροσφοράς,  συνθέτοντας το ένα με το όλον. Είναι τότε, που ο Λόγος αποκτά τη δυναμική της Ζωής και δύναται από τη φύση του να δράσει ως δημιουργική παρέμβαση, διορθώνοντας τα κακώς κείμενα. Είναι, βέβαια, ο Κοινός Νους μια ευτυχής συνάντηση και συνεύρεση  του γήινου με το υπερβατικό!

Η παραμονή του ανθρώπου στο παράλογο, δηλώνει μια  πνευματική ένδεια, όσο και μια άρνηση της θείας του φύσης. Οι πράξεις, όσο και οι παραλήψεις του ενός δεν έχουν μόνον επιπτώσεις στη δική του ζωή, αλλά και στη ζωή των άλλων και κυρίως δεν έχουν επιπτώσεις, μόνον, αρνητικές, από απόψεως ιστορικής, αλλά έχουν αρνητικές επιπτώσεις και από απόψεως μεταφυσικής. Οι πράξεις, όσο και οι παραλήψεις λειτουργούν ως αιτίες που παράγουν αποτελέσματα ανάλογα. Είναι παράλογο να θέλουμε να αγνοούμε το νόμο αιτίου και αιτιατού. Η άγνοια στην προκειμένη περίπτωση εκφράζει μια τάση αυτοκαταστροφής.

Η έμφαση που δόθηκε στο βιοτικό και βιολογικό επίπεδο, απέσπασε τη νόηση του ανθρώπου από την πνευματική ανάταση και σαν συνέπεια διέκοψε την επαφή του με τη ζώσα πραγματικότητα και τη βίωση, τη συνειδητή, του παρόντος.

Η κακή μεταχείριση των αγαθών, η ανισότητα της κατανομής του πλούτου δεν εγγυώνται τη διάρκεια. Κι ενώ ο άνθρωπος στοχεύει στην επιβίωση και στην ευζωϊα του, το παράλογο είναι ότι διακυβεύει το μέλλον του καθώς και το ίδιο το μέλλον του πλανήτη γη, για το λόγο ότι έθεσε στόχους, αγνοώντας τη Σχέση του με τη φύση, με το σύμπαν, αγνοώντας τελικά τη ζωή ως Σχέση. Η νομοτέλεια της φύσης δεν περιορίζεται μόνον σε νόμους βιολογικούς, χημικούς και φυσικούς, αλλά είναι σχετική κυρίως με ηθικούς, οι  οποίοι εξασφαλίζουν την ισορροπία όλων των άλλων και με την ακρίβεια των μαθηματικών εξισώσεων εκφράζουν  το απόλυτο.

Tο παιδί και ο μεγάλος, σοβαρότητα και σοβαροφάνεια

Το παιδί και ο μεγάλος

Σοβαρότητα και σοβαροφάνεια

Ποτέ μην υπόσχεσαι στο παιδί, όταν δεν είσαι αποφασισμένος να εκπληρώσεις την υπόσχεσή σου!

Η υπόσχεση που δίνεται στο παιδί γίνεται η αφετηρία ενός δούναι λαβείν που ανοίγει τη διαλεκτική του γίγνεσθαι. Από τη μια πλευρά η παιδική αθωότητα και από την άλλη το κύρος και οι γνώσεις του μεγάλου.

Τι μπορεί να συμβαίνει στο παιδί όταν δεν εκπληρωθεί η υπόσχεση;

  Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας, ότι η ζωή είναι σχέση, η οποία λειτουργεί ως δούναι λαβείν μέσα στην αέναη ροή, τότε ο άνθρωπος που δεν βρίσκεται στη επίγνωσή της, αναχαιτίζει την ανταλλαγή ζωής. Καθώς διακόπτεται η ζωογόνα ροή αυτής της θετικής ενέργειας, δημιουργείται ένα κενό, ένα χάσμα κι αυτό αφήνει το παιδί ακάλυπτο.  Το παιδί τραυματίζεται και απορεί. Απορεί και μένει μέσα στον κόσμο ως άπορο. Χάνει την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια.

Το παιδί  αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τη ζωή. Πιστεύει, εμπιστεύεται, ελπίζει. Ως συμπαντικό ον, κύριο στοιχείο της έκφρασής του έχει το παιχνίδι. Ενστικτωδώς ανιχνεύει τον κόσμο μέσα στον οποίο βρίσκεται, ενώ διατηρεί τη μνήμη της ένθεης υποστάσεως κι εκφράζεται με ενθουσιασμό.

Η πίστη στο πρόσωπο του άλλου και στην υπόσχεση που του προτείνει, εγκαθιστά και τη μυθολογία της σχέσης, η οποία τρέφει και το όνειρο. Το παιδί εισπράττει την ασυνέπεια  ως διάψευση του ονείρου κι αυτό κλονίζει την ισορροπία του.

Αναζητά και πάλι έναν τρόπο να εμπιστευτεί, αν και εφόσον παραμείνει στην αθωότητα και δεν υποπέσει σε κανέναν ηθικό συμβιβασμό.

 Η ζωή ανοίγει τις πύλες της στην αθωότητα κι αυτή είναι που θα προσφέρει στο παιδί κι άλλες ευκαιρίες να παίξει, που ωστόσο τη διάψευση που υπέστη, δεν πρόκειται να τη ξεχάσει, ποτέ. Αν  προσπαθήσει να καλύψει το κενό, κάνοντας ένα βήμα προς τον κόσμο των μεγάλων, θέλοντας να τους μιμηθεί, αυτό θα σημάνει κιόλας μία απώλεια. Αλλά, εάν διατηρήσει την αθωότητα που συνιστά και την ψυχική υγεία και τη στηρίζει, θα αναζητήσει τις αιτίες της ασυνέπειας του μεγάλου, αυτό θα του προσφέρει μια αντίστοιχη γνώση, καθώς ακόμα και μία απόσταση. Έτσι, θα  μεταβάλλει το τραύμα σε γνώση και θα γίνει φίλος της σοφίας, τότε απαλλάσσεται και προχωρεί.

Η διάψευση του ονείρου θα γίνει στοιχείο δοκιμασίας και γνώσεως, μέσα απ’ αυτή θα προχωρήσει  στη μοναχικότητά του και θα συνειδητοποιήσει τη μοναδικότητά του.

Η οδύνη γίνεται προϋπόθεση παιδείας. Εισέρχεται στον εσωτερικό του κόσμο και προσεγγίζει την ίδια του τη ψυχή. Αντί να παιδεύει παιδεύεται.  Αξιώνει τα πάντα από τον εαυτό του. Έχοντας την α-λήθη και τον ενθουσιασμό ανακαλύπτει το μοναχικό του παιχνίδι στο οποίο θα  προσδώσει δημιουργική μορφή και έκφραση. Έτσι θα προκύψει η τέχνη, η καλή τέχνη. Ουσιαστικά, το παιδί λειτουργεί μέσα από το Είναι κι όχι το Έχειν, γι’ αυτό κύριο συντελεστή έχει την ύπαρξή του στο παιχνίδι. Παίζει για να εκφραστεί κι έτσι καλύπτει το κενό. Πορεύεται έχοντας πλέον την επαφή με τη ζώσα πραγματικότητα από την οποία δεν αποσυνδέεται. Άλλοτε θα εκφραστεί ως καλλιτέχνης, άλλοτε ως φιλόσοφος –αναζητητής κι άλλοτε ως επιστήμων.

 Η οποιαδήποτε δημιουργική ενασχόληση του παιδιού είναι αποδεκτή από το σύμπαν, για το λόγο ότι το παιχνίδι αυτό είναι κερδισμένο μέσα από τη γνώση του εαυτού και αποτελεί σημείο επαφής με το όλον. 

Τι θα συμβεί στον μεγάλο, ο οποίος δεν διατήρησε την υπόσχεσή του;

Ο συμβιβασμός και το ψέμα που λειτουργούν μέσα στο κοινωνικό κατεστημένο  θα γίνουν οι αιτίες ν’ απωλέσει τη σοβαρότητα και να ενστερνιστεί  τη σοβαροφάνεια. Εγκλωβισμένος στη συμβατική ηθική, υποκείμενος στο ένστικτο της επιβίωσης, αναζητά την εφήμερη ευχαρίστηση. Το παιδί δεν προσανατολίζεται προς την ευχαρίστηση αλλά προς τη χαρά. Διατηρώντας τη μνήμη μέσα από την αθωότητα αξιολογεί διαφορετικά. Κατά συνέπεια έχει άλλον προσανατολισμό, τον οποίο θα κατακτήσει συν τω χρόνω συνειδητά εάν και εφόσον διατηρήσει την επαφή του με τη ψυχή και με τη συνείδηση. Η χαρά εδώ αφορά τις δυνατότητες που θα προκύψουν μέσα από την αυτογνωσία και ουσιαστικά το παιχνίδι συμβάλλει σ’ αυτήν αποτελεσματικά. Τη χαρά, μέσα στον κόσμο των τριών διαστάσεων δεν μπορεί να τη διατηρεί δια μέσω του συμβατικού χρόνου, θα χρειαστεί να την κερδίζει ανά πάσα στιγμή παίζοντας σωστά το παιχνίδι στο αιώνιο παρόν.

Ο μεγάλος, συντάσσεται με τους άλλους, δημιουργεί έναν τρόπο σκέπτεσθαι κι έναν ανάλογο τρόπο ζωής, ο οποίος τον αποπροσανατολίζει από τη ψυχή και τη συνείδησή του. Υπό το καθεστώς των συμβατικών σχέσεων απομακρύνεται από τον τρόπο αναγνώρισης της ιδιαιτερότητάς του και αποκτά τρόπο ζωής και συνήθειες, μέσα στις οποίες λειτουργεί υποκείμενος στις ανάγκες.

Υποκείμενος στη συμβατική ηθική υποπίπτει στη δέσμευση του συμβατικού χρόνου, ανατρέχοντας στο παρελθόν ή αναπολώντας το μέλλον απουσιάζει από το αιώνιο παρόν. Ουσιαστικά, απουσιάζει από την ίδια τη ζωή την οποία αντιλαμβάνεται το παιδί ως μια υπόθεση που διαδραματίζεται στο παρόν. 

 «ὁ δε Ἰησοῦς εἶπεν· ἄφετε τα παιδία και μη κωλύετε αὐτά ἐλθεῖν προς με· τῶν γαρ τοιούτων ἐστίν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. (κατ. Ματθ.19,14)

Η αθωότητα δεν είναι μακράν της ζωής, αντίθετα είναι ένας τρόπος αποκρυπτογράφησης των κανόνων της και εισαγωγής στη θεία οικονομία.

Τα παιχνίδια  που προτείνονται μέσα από την κοινωνία και από τα συστήματα οδηγούν στην απώλεια. 

Σ’ αυτόν τον κόσμο που κατατείνει στον αυτοαφανισμό του, διατηρώντας ο άνθρωπος- παιδί, την ανάμνηση που προαναφέραμε εξακολουθεί να παίζει το δικό του παιχνίδι, όπως ένα παιδί σε μια ακρογιαλιά, προσπαθώντας να μη χάσει την επαφή του με την ίδια τη ζωή και τους νόμους της.

Μέσα στο σύμπαν οι ισχύοντες νόμοι διεκδικούν τον ίδιο τον άνθρωπο για να του προσφέρουν την περαιτέρω γνώση σε μια προσωπική προσέγγιση προς τις αξίες. Το μέτρο που είναι άριστο και η αυτογνωσία οδηγούν στην περαιτέρω πορεία του και αξιώνουν τον ίδιο, όχι απλώς ως φυσικό ον, αλλά και ως μεταφυσική οντότητα.

                                                              

ΑΛΚΜΉΝΗ ΚΟΓΓΙΔΟΥ

                                                               

Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Δύο κοσμοϊστορικές δίκες

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΚΕΣ

Καθώς ο εἷς, ο καθείς εντάσσεται στο μαινόμενο πλήθος, αποκτά την ανωνυμία του· χάνοντας το αίσθημα της προσωπικής ευθύνης χάνει όμως και το βάρος της ενοχής ως μονάδα;

Η προσωπική ευθύνη του καθενός, είτε εντάσσεται, είτε όχι, δεν υποκαθίσταται. Η ενοχή συνέχει την ανθρωπότητα. Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι η συνείδηση λειτουργεί αυτόνομα, η απουσία της ηθικής ευθύνης έχει κιόλας σημαδέψει τον άνθρωπο και θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πορείας του. Τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα τον καθιστούν υπεύθυνο και η οποιαδήποτε θέση του απέναντι σ’ αυτά έχει αντίκτυπο στη μοίρα του.

Δύο κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότα είναι η καταδίκη του Ιησού Χριστού και  του Σωκράτους (399πΧ).

 Ο Πόντιος Πιλάτος έχοντας το δικαίωμα να αποφασίζει με βάση τον ρωμαϊκό νόμο, δεν αγνοεί ωστόσο τη θέληση του εβραϊκού λαού.

«’Αποκριθείς δὲ ὁ ηγεμών εἶπεν αὐτοῖς τίνα θέλετε ἀπό τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον· Βαραββᾶν. Λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· τί οὖν ποιήσω Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν; Λέγουσιν αὐτῷ πάντες· σταυρωθήτω. Ὁ δὲ ἡγεμὼν ἔφη· τί γὰρ κακό ἐποίησεν; Οἱ δὲ περισσῶς ἔκραζον λέγοντες σταυρωθήτω» (κατ. Ματθ. 27,21-22).

Ποιο κίνητρο οδήγησε το μαινόμενο πλήθος να πάρει αυτήν την απόφαση; Ενώ το ίδιο εξέφρασε τη λατρεία του, το θαυμασμό του στον Ιησού κατά την είσοδό του στα Ιεροσόλυμα, κραυγάζοντας Ωσαννά εν τοις υψίστοις, Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου…….Είναι το ίδιο πλήθος αυτό που ευεργετήθηκε με τόσα θαύματα, με τη διδαχή της  αγάπης  που κραυγάζει με τέτοια εμπάθεια, σταυρωθήτῳ; Μπορεί να μεσολάβησε η λήθη, αυτό όμως δεν είναι αρκετό για να ερμηνεύσουμε το φαινόμενο. Πώς  τα αισθήματα της ευγνωμοσύνης μεταστρέφονται σε μίσος;

Το ευμετάβολο της συμπεριφοράς του ανθρώπου εξηγείται από την απουσία ηθικής ευθύνης και προσωπικής κρίσεως. Το αίσθημα της φυγοπονίας που ενέχει η κατώτερη φύση του έρχεται σ’ αντίθεση με την μάχη που θα χρειαστεί να δώσει, στην περίπτωση όμως αυτή, το ένστικτο της επιβιώσεως, από το οποίο κυριαρχείται δεν επιτρέπει αυτόν τον αγώνα, που αναβαθμίζει την ύπαρξη και οδηγεί στη γνώση του εαυτού.

 Η εξουσία γνωρίζει πως να χειραγωγεί τα πλήθη και ότι στο κατώτερο ένστικτο της επιβιώσεως περιέχεται ο φόβος και η επιθετικότητα. Διεγείροντας τον φόβο ενεργοποιείται και η επιθετικότητα.

Οι αρχιερείς που ενοχλήθηκαν από την ανατροπή των αρχών τους και της καθεστηκυίας τάξεως, γνώριζαν αυτό το ιδίωμα, που υπάρχει στο κατώτερο ένστικτο και το εκμεταλλεύθηκαν.

«ἰδών δὲ ὁ Πιλᾶτος ὅτι οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλά μᾶλλον θόρυβος γίνεται, λαβών ὕδωρ ἀπενίψατο τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ ὄχλου λέγων· ἀθῶός εἰμι ἀπό τοῦ αἵματος τοῦ δικαίου τούτο· ὑμεῖς ὄψεσθε. Καὶ ἀποκριθείς πᾶς ὁ λαός εἶπε το αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν» (κατ. Ματθ.27,24-25).

Εδώ εισέρχεται ένα βαθύ πλέον μεταφυσικό θέμα που αφορά την ενοχή στο διηνεκές. Το βάρος αυτό της ενοχής διατηρείται εις τους αιώνες εφόσον δεν μεσολαβεί καμία αναθεώρηση.

Η λήθη η οποία συντηρεί τον εφησυχασμό του ανθρώπου διαγράφει την υπευθυνότητα και φυσικά ο ίδιος δεν ενσκήπτει σ’ αυτό που ίδια η Συνείδηση έχει καταγράψει. Αυτή η παράλειψη ενδημεί μέσα στον κόσμο, παρατείνοντας το καθεστώς, μέσα στο οποίο δομείται η ανευθυνότητα και διαιωνίζεται το κακό.

Δεν είναι απλό πρόβλημα που μπορεί κανείς να το αντιμετωπίσει χωρίς βαθιά περίσκεψη και χωρίς την ανάλογη ειλικρίνεια. Είναι μία θέση απέναντι στο απόλυτο. Η επιλογή αυτή προέρχεται από το ήθος, το οποίο λειτουργεί ως δαίμων μέσα στον άνθρωπο («ἦθος ἀνθρώπῳ, δαίμων» Ηράκλειτος), διαφορετικά η φυσική του υπόσταση, του υπαγορεύει, πάντα, λύσεις προστατευτικές ως προς την περιφρούρηση της ζωής του. Έτσι, όλα τα άλλα έρχονται σε δεύτερη μοίρα.

Η Αλήθεια ενοχλεί πάντα, όπως και στην περίπτωση του Σωκράτους. Η πολιτεία και ο πολίτης βρίσκονται  μακράν του άθλου της αυτογνωσίας και η δυναμικότητά τους είναι υποκείμενη στο άδικο. Ούτε οι Αθηναίοι ήθελαν την περαιτέρω γνώση του εαυτού, στην οποία προσπαθούσε δια του διαλόγου και του ηθικού βίου, ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος να τους μυήσει.

 Ο έχων αυτογνωσία δεν μεταθέτει ποτέ τις ευθύνες του. Καθίσταται ηθικό πρόσωπο, επιχειρεί την δυσκολοτέρα επιστήμη, καθώς έλεγε ο Θαλής ο Μιλήσιος.

Ενώπιον αυτών των γεγονότων της κοσμοϊστορικής παρουσίας του Θεανθρώπου καθώς και της ανεπανάληπτης ηθικής μορφής του Σωκράτους καθίσταται η ανθρωπότητα υπεύθυνη από τη φανέρωση των αληθειών που παραμένουν μέσα στους αιώνες αναλλοίωτες και ανεκμετάλλευτες.

Το ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, αυτό είναι δηλωτικό ότι η εξέλιξη δεν σηματοδότησε την αναβάθμιση της συνειδητότητας του ανθρώπου. Οι ανεπίγνωτες ενοχές είναι αιτίες που παράγουν ανάλογα αποτελέσματα.

Ο Σωκράτης γνώριζε ότι δεν μπορεί να διαφύγει κανείς από τις επιπτώσεις των ενοχών του. Αυτό όμως που καθυστέρησαν οι άνθρωποι να γνωρίσουν και να δεχθούν, την ίδια την αλήθεια,  το αναλαμβάνει η Ζωή διαμέσου της δοκιμασίας.

Βεβαίως, εάν και μεσολάβησαν χιλιετίες από τότε που διενεργήθηκαν αυτές οι δίκες που είχαν αντίστοιχες καταδικαστικές αποφάσεις, διατηρείται εσαεί το μήνυμα που εξέπεμψαν οι δύο αυτές μορφές με όλο το κύρος τους. Πάντα διαχρονικό το μήνυμά τους συνιστά μια επανάσταση που ανατρέπει την ηθικοφανή συμβατικότητα που εξέθρεψε τόσα λάθη και τόσα εγκλήματα.

Στη διαδρομή των αιώνων γίνεται πιο ώριμη η ανάγκη του Απόλυτου που ενδημεί στη συνείδηση και καλεί τον άνθρωπο σε μια αναθεώρηση η οποία ενέχει την ελπίδα της εκ βάθρων αλλαγής.

                                 Αλκμήνη Κογγίδου

                                   Ποιήτρια -Δοκιμιογράφος

Σελίδες ποίησης

                                                                     Dominicos Theotokopoylos

"ΣΥΝΟΡΟ" ποιητική συλλογή Αλκμήνης Κογγίδου (σελ. 17-22)
                                                                                                Έγειρες στο λάθος

Κι έγειρες στο βάρος

Κι έσβησαν οι φωνές

Τη δική σου φωνή

Κι έμεινες χωρίς

Λαλιά κι έμεινε

Χωρίς τραγούδι

Η δική σου φωνή

Κι έμεινε τ’ αηδόνι

Σιωπηλό. Κι άδειασε

Ο τόπος απ’ της

Γης το αντάμωμα

Απ’ της ψυχής το

Σμίξιμο τον χορό

Της ανοίξεως.

Τώρα πια μη μου

Μιλάς άγγιζε τις

Βάρκες δες το

Ζωηρό τους χρώμα

Περπάτα στη θάλασσα

Κι ετοιμάσου να

Πετάξεις τώρα μη

Μου μιλάς

Χαϊδεύω τη σιωπή μου

Κι αφουγκράζομαι

Την κοίτη του ποταμού

Καθώς κυλάει.

Θα λες βρεθήκαμε

Εδώ κάτω

Όταν θάσαι στο κέντρο

Της σιωπής σου.

Θα λες ζήσαμε

Όταν δεν θάχεις

Παραλείψει να στρέψεις

Ούτε την άλλη σου

Παρειά.

Θα λες συναντηθήκαμε

Ενώ θα κρύβεις το

Δάκρυ της απουσίας.

Μη μετράς

Το χρόνο

Με τον πήχη

Αλλά με το

Βαθύ το

Χάραγμα.                                                           Το σκούρο

Σύννεφο που

Εκάθησε

Ανάμεσα

Στα μάτια σου

Σε χωρίζει

Από σένα

Σε χωρίζει

Από μένα.

Έκλαψες το σούρουπο

Ανάμεσα από τα φρύδια σου

Κύλησε η βροχή

Διπλώθηκε η ιτιά στα δυο

Κι αντήχησε το κλάμα

Τότε έραναν ροδόφυλα

Τη γη δάκρυσε το μπουμπούκι

Κι έφερε τον κεραυνό στα έγκατα

Έτσι υψώθηκε το τραγούδι

Έτσι το θυμόμουν.

Νύχτα,  νύχτα

Τ’ Απρίλη

Μπαίνει η θάλασσα

Στη νύχτα μπαίνει

Απ’ το ανοιχτό παράθυρο

Δε γαλήνεψε η αντάρα

Φουσκώνει το στήθος

Από λόγια που έγιναν

Κύματα και το παρασέρνουν.

Ήρθε ο καιρός

Και να θυμάσαι

Πρέπει την πιο ωραία

Νύχτα τότε που πήγε

Το φεγγάρι να μιλήσει

Τότε που διηγιόταν η ζωή

το παραμύθι.

Πώς γίνεται

Η θλίψη νάχει

Πράσινο χρώμα

Κι όλο το πλούσιο

Τοπίο νάναι

Η αντανάκλασή της.

Πώς γίνεται τα

Μάτια σου να

Δακρύζουν μέσα

Στα δικά μου

Μάτια.

Μη με ρωτάς γιατί

Θλίβομαι

Και πώς

Μια βρύση

Στάζει διακεκομμένα

Η μια σταγόνα

Ακολουθεί την άλλη

Η θλίψη θέλει

Σιωπή γι’ αντάλλαγμα

Θλιμμένο βλέμμα

Θα σε φιλοξενήσει

Η σκέψη μου

Όταν το μάθεις

Θα έχουν διαλυθεί 

Τα σύννεφα.

                                                                              Eλαιογραφία σε μουσαμά, 
                                                       έργο Χρύσας Σιώτη εμπνευσμένο από την ποίηση της Αλκμήνης Κογγίδου
                                                                                                                            
Μ' άγγιξες με τις άκρες των δακτύλων Σου
κι εγώ φύλλο ελάχιστο
ριγώ στην ανάμνηση
                   (ποιητική συλλογή ΣΥΝΟΡΟ, Αλκμήνης Κ.)
Βάραιναν τα λόγια 
βάραινε το σώμα
βάραινε ο καιρός
ωρίμασε η ώρα
κι είναι η σελίδα
γεμάτη και θέλει 
γύρισμα κι είναι 
η ζωή γεμάτη και 
θέλει το ίδιο

Δεν γράφω 
μιλώ με αίμα
σταλάζω στη κάθε
λέξη
το τέλος
μιας εποχής

Κάθε βράδυ
ανοίγουν οι πληγές
στην Ποίηση
δεν είσαι άλλος
δεν είμαι άλλος
είναι το εγώ
που βεβαιώνει
του Πάθους την
ιστορία.
Τα βραδυνά μου
χέρια ζητούν 
τ' άστρα να υψωθούν
νερό να ξαποστάσουν
όμως η νύχτα είναι
μικρή κι ατέλειωτο
το όνειρο γι' αυτό
παραμονεύω
τις στιγμές να δέσω
τα κενά να τα 
συνθέσω.

Κόβεις τον ύπνο σου
σε μικρά κομμάτια
φουντώνει το στήθος
από αγωνία καθώς
το σκοτάδι σημαδεύει
τις στιγμές.
Φτεροκοπάει η καρδιά
να φύγει θέλει από τα
στενά του χώρου πλέγματα.
Μια ώρα, δύο ώρες
κι οι αιώνες περιμένουν
να πάρουν στα χέρια 
τους το άγριό σου
βράδυ.

Δεν είναι τα μάτια
είναι τα χέρια που
βλέπουν κι ακούν.
Όταν εξαϋλώνεται
το σώμα
μελωδία γίνεται
κι ανεβάζει το ψίθυρο
και τον καλπασμό.
Κι είναι τα χέρια 
που σκάψανε τ' αυλάκι
κι είναι τα χέρια
που γίνανε φτερά.

Μη βήματα
με άλματα όργωνα
το κενό, άπλωνα
το χέρι μου στ' ατίθασα
μαλλιά
τώρα βαδίζω
με μικρά βήματα
φειδωλή καθώς γίνομαι
στ' άλογα ξοδέματα
και κλείνω το φτωχό
παραμύθι τα σαθρά
στηρίγματα να τα
πάρει ο καιρός.

Κλειδώνουμε τις εποχές
σε μια κάμαρα
Μες στο δωμάτιο
συμαζεύθηκε η νύχτα
Έξω το αγέρι
προκαλεί 
στο χέρι
που ξημερώνεται
φύτρωσε ένα δάκρυ
δάκρυ στολίδι του καιρού
διαμάντι της μοναξιάς
τίμημα ελευθερίας.

θάναι πρωί
και τα δέντρα
θα με γνέψουν
να φύγω απ' τα 
γνωστά εδάφη.
Κυλώ σαν το νερό
ανάμεσα από πέτρες
κρεμάστηκα
μες στο κλειστό σου στόμα
ωρίμασε κι αυτή η σιωπή
δεν με κρατάει πια.

Περιμένω
ν' ανατείλει το
φως
ζωή που σώθηκε
συγκρατεί το
ροδαλό της χρώμα.
Η πέτρα μένει
το νερό προχωρεί
η ζωή κυλάει
αλλάζει θέση.

Η νύχτα τρέμει
πάνω στο δέρμα
γέρνει προς τα κάτω.
Οι κουρτίνες θροϊζουν
μετακινήθηκαν
ν' ανταμώσουν 
θέλουν όσοι ταξιδέψανε πολύ
κι όσοι εδιώχθησαν.

Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΣ

Ελπίδα μέσα από την κρίση.

Βιώνουμε σήμερα μια κρίσιμη πραγματικότητα όμως αυτή, ήταν αναμενόμενη από τους ανήσυχους πνευματικά ανθρώπους οι οποίοι και τη διέβλεψαν. Ενδεικτικά, θα αναφέρω τον αείμνηστο Ε. Π. Παπανούτσο ο οποίος στο βιβλίο του: «Η κρίση του πολιτισμού μας», β’ έκδοση 1979, γράφει μεταξύ άλλων: « Φαίνεται απίθανο κι όμως είναι οδυνηρά βέβαιο ότι η παγκόσμια οικονομία έχει μπλεχτεί σήμερα σε δραματικές αντινομίες και περνάει (στις χώρες τουλάχιστο του ελεύθερου συναγωνισμού ) μια βαθιά κρίση που εκφράζεται με τον πληθωρισμό και την ανεργία. Μεγάλα κράτη έχασαν τον έλεγχο επάνω στο νομισματικό τους σύστημα, επομένως και στις τιμές των καταναλωτικών αγαθών και είναι ανίκανα να αναχαιτίσουν την κερδοσκοπία οργανωμένων αλλά αφανών ομάδων που δρουν σε διεθνή κλίμακα εις βάρος των απορότερων λαϊκών στρωμάτων.»  

Αδιαμφισβήτητα ,είναι φανερό, πλέον, ότι η οικονομική κρίση είναι ένα φαινόμενο που έχει παγκόσμιες διαστάσεις και δεν συνιστά αυτή το αίτιο της ζοφερής πραγματικότητας που βιώνουμε, αλλά ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας βαθιάς ηθικής εκτροπής. Καθώς δεν υπάρχει λάθος χωρίς συνέπειες! Η αξιολόγηση της ζωής έγινε ερήμην του Πνεύματος. Οι Δελφικοί κώδικες «μηδέν άγαν», «γνώθι σαυτόν» και «παν Εν» που αφορούν συνιστώσες συμπαντικής αρμονίας, αγνοήθηκαν παντελώς. Ερήμην της Αλήθειας δομήθηκε  η φιλοσοφία του σύγχρονου κόσμου κατεχόμενη από την υλιστική αντίληψη.

Μια, από τις πιο κρίσιμες επιπτώσεις της ανάπτυξης του τεχνολογικού πολιτισμού, είναι η οικολογική καταστροφή. Η αλλαγή του κλίματος έχει συνέπειες ζοφερές και απειλεί  την επιβίωση ζώων –φυτών και του ίδιου του ανθρώπου. Όλα αυτά και άλλα πολλά είναι δηλωτικά του πόσο η ανθρωπότητα νοσεί! Μήπως η εγκληματική συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στον άλλον άνθρωπο και στο φυσικό περιβάλλον δεν έχει από καιρό επισημανθεί;   Ο Αϊστάϊν είχε πει :«αν θέλει να επιβιώσει η ανθρωπότητα θα πρέπει να βρει έναν άλλον  τρόπο σκέπτεσθαι».

Η εικόνα της αποτυχίας του σύγχρονου κόσμου, της γενικότερης κατάρρευσης, δείχνει πόσο ο ίδιος ο άνθρωπος δεν συνειδητοποίησε την  ύπαρξή του ως μονάδα ευθύνης και ως μέρος του όλου σχετικό με τον άλλον. Έζησε και ζει χωρίς τη συνείδηση του συνυπάρχειν. Είναι γεγονός ότι οι οικονομικά ισχυροί υπήρξαν δυνάστες των αδυνάτων πάντα, αλλά, επίσης, και ο στόχος των  αδύνατων  δεν ήταν διάφορος των καταπιεστών τους,  αφού επιδίωκαν την επιβίωση με καθαρά υλιστικούς όρους και κυρίως -κι αυτό είναι το τραγικότερο- περιόρισαν το νόημα της ζωής στην επιδίωξη της εξασφάλισης των υλικών αγαθών. Η αξιολόγηση της ζωής με βάση την υλιστική αντίληψη εξέθρεψε το φόβο και την επιθετικότητα, αποπροσανατόλισε τον άνθρωπο από την πορεία της αυτογνωσίας και κατήργησε  την προϋπόθεση της ελευθερίας του ιδίου ώστε να εξελιχθεί ως ον κοινωνικό και πνευματικό.

Ο άνθρωπος αγνοεί την αξία του. Την αξία του  θα τη γνωρίσει όταν κι εφόσον ανακαλύψει τον εαυτό του και τον ένθεο προορισμό του. «Η φυγή από το κακό είναι να γίνεις ενάρετος» θα μας πει ο Θείος Πλάτων. Αυτή την αποστολή έχει  ο Έλληνας που προήλθε από αυτόν τον πολιτισμό: Ν’ αποσπάσει τον εαυτό του από το πνεύμα των πολλών που οδηγεί στην αλλοτρίωση και στην μαζοποίηση. Το ότι υιοθετήσαμε ξένα πρότυπα είχε σαν αποτέλεσμα εμείς να γίνουμε προϊόντα εκμετάλλευσης. Βεβαίως, είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τον εαυτό του κι ευκολότερο να εξομοιώνεται με τους πολλούς, διότι από την προσπάθειά του να ξεχωρίσει προκύπτει μια αυτοθυσιαστική ζωή. Όμως το ένστικτο της επιβίωσης δεν του υπαγορεύει αυτή τη δύσκολη προσπάθεια, μόνον η γρηγορούσα συνείδηση. Ο άνθρωπος αποπλανήθηκε, χωρίς την  αέναη επαφή του με τη συνείδηση η οποία ίσταται αδιαπραγμάτευτη ενώπιον των ηθικών αρχών. Η συνείδηση της ηθικής ευθύνης προσφέρει την αυτοδιάθεση κι αυτή κάνει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει. Χωρίς αυτήν δεν  μπορεί να συνειδητοποιήσει την ύπαρξή του εν σχέση με τη θεία τάξη και την αρμονία του σύμπαντος.

Ναι, υπάρχει η αδικία και η οικονομική κρίση ξεσηκώνει  φωνές διαμαρτυρίας προς τους ενόχους, όμως οι φωνές αυτές δεν θα μπορέσουν να αποκαταστήσουν την αδικία.  Είναι δυνατόν ποτέ να φανταστούμε κάτι τέτοιο, ότι, αν διαμαρτυρηθούμε  θα φρονιμέψουν οι άφρονες;  Ή μήπως θα αλλάξει κάτι προς το καλύτερο, αν βλέπουμε μονάχα τις ευθύνες των άλλων κι αν συνεχώς βρίσκουμε τους άλλους  ενόχους;

Οι Έλληνες έδιναν πάντα μάχη για την ελευθερία τους ! Η σημερινή κατάσταση η τόσο αντίξοη, μας θέλει και πάλι να «πολεμήσουμε» για την ελευθερία μας. Το θάρρος της αυτοκριτικής, της αναθεώρησης και της ομολογίας των δικών μας λαθών χρειαζόμαστε εμείς οι Έλληνες, πρώτα σε προσωπικό επίπεδο. Διαμέσου του Πνεύματος και πάλι θα νικήσει ο Έλληνας και πάλι θα διακριθεί, αποσπώντας τον εαυτό του από το φόβο και την επιθετικότητα, που αυτά τα δύο είναι έκφραση του βιολογικού ανθρώπου.

Χρειαζόμαστε έναν προσωπικό επαναπροσδιορισμό με γνώμονα τη συνείδηση, έναν επαναπροσδιορισμό του εαυτού μας ως προς τις πραγματικές αξίες της ζωής κι όχι τις υποτιθέμενες εφήμερες αξίες που μας αποπροσανατολίζουν από την Αλήθεια (Α-λήθη), έναν επαναπροσδιορισμό ο οποίος να μας αποσπάσει από τη σχετικότητα και να μας αναγάγει στο απόλυτο.

«ενός κακού δοθέντος μύρια έπονται» Η παγκοσμιοποίηση επενέβη αλλοτριωτικά στην ψυχοσύνθεση του Έλληνα, τον απέσπασε από τα δικά του πρότυπα και τον προσανατόλισε σε άλλα ξένα. Η μυθολογία μας, έχει να μας προσφέρει πρότυπα ηρώων κι η ιστορία επίσης. Η  αρχαιοελληνική φιλοσοφία, μας προσφέρει το μεγάλο σοφό, το Σωκράτη ο οποίος μας προτείνει το διάλογο και το ήθος.

Η φύση του χώρου στον οποίο κατοικούμε παρέχει μιαν άλλη ιδιαίτερη φιλοσοφία. Η θάλασσα, ο ήλιος, η εύφορη γη, το καλοκαίρι που διαρκεί , όλα αυτά δημιούργησαν και τον ελληνικό τρόπο ζωής ο οποίος δεν ήταν μακράν του μέτρου. Ήταν υποχρεωμένος να διδαχθεί από το περιβάλλον του και παράλληλα να το ΥΠΗΡΕΤΗΣΕΙ  με την αγαπητική προσέγγιση, η οποία τον φέρνει δια του νόμου  αλληλοεπίδρασης σε μια σχέση γόνιμη και δημιουργική. Ερήμην αυτής της φιλοσοφίας επήλθε, μέσω της γραμμικής αντιλήψεως της ζωής, η επίπεδη κι επιφανειακή αναζήτηση των εφήμερων απολαύσεων, οι οποίες συνήγαγαν και την ηθική εκτροπή και την απόσπαση από το μέτρο. Βεβαίως, αναγνωρίζουμε ότι άλλοι κινούν τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού, αυτό όμως δεν μας βοηθάει για να προσέξουμε με τάση αυτοκριτικής τα δικά μας λάθη και να δούμε αν καταφέραμε κι εμείς να συντάξουμε μια κοινωνία, η οποία θα μας αποσπούσε από τα ξένα ιδεώδη, πράγμα που δεν έγινε. Έτσι, επήλθε η αλλοτρίωση γενικότερα και μας επεβλήθη και τώρα βρισκόμαστε ενώπιων των συνεπειών. Η μνήμη, η οποία σταθεροποιεί την αντίσταση του ανθρώπου όταν ανατρέχει στις αξίες υπέστη διάβρωση. Η ιστορία του πολιτισμού μας διδάσκει την αξία του ενός. Η αξία του Ενός συνιστά την ελπίδα του μέλλοντος. Εάν,  μέσα από το χάος της παγκοσμιοποίησης, ο Έλληνας συνειδητοποιήσει τη μοναδικότητά του και διασώσει τον  εαυτό του ,αυτό εμπνέει την ελπίδα.

Η απαρχή της αλλαγής του κόσμου θα ξεκινήσει από τον Ένα, θα είναι αποτέλεσμα ενός αγώνα προσωπικού, απεξάρτησης από το πνεύμα των πολλών! Εδώ συνίσταται η αξία του Ενός  κι αυτό θα συμβεί όταν ο εις, ο καθείς αποσπασθεί από τη γραμμική αντίληψη του χρόνου και συνειδητοποιήσει την ύπαρξή του μέσα στο παρόν που είναι άχρονο και σχετικό με την αιωνιότητα.  Βεβαίως, αυτό προϋποθέτει μια βαθιά πίστη προς τη λογική του Θεού κι όχι των ανθρώπων.

Αλκμήνη Κογγίδου

Ποιήτρια- Δοκιμιογράφος

Η Νέα Εποχή, Ένας οραματισμός του μέλλοντος

O άνθρωπος και η νέα εποχή

Η ιδέα μιας νέας εποχής απαλλαγμένης από την εγκληματικότητα, τη τρομοκρατία, την υποκρισία, την κάθε είδους εκμετάλλευση φαντάζει εκτός πραγματικότητας. Μπορoύμε να ελπίζουμε σ’ ένα μέλλον στο οποίο δεν θα υπάρχει ο αλληλοσπαραγμός, ο ρατσισμός, η βία και δεν θα γίνονται λάθη κι αδικίες σε βάρος των άλλων, δεν θα μεσολαβούν κενά χάσματα  και ψεύδη ανάμεσά μας; Αν δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι είμαστε άξιοι γι’ αυτό το μέλλον, τότε, φυσικά, είναι αδύνατον να ελπίζουμε. Αν, όμως, είναι αδύνατο να σώσουμε την ελπίδα για μια τέτοια προοπτική, τότε είμαστε καταδικασμένοι.

 Ποια στοιχεία μας δίδονται σήμερα για να μπορούμε να οραματισθούμε ένα ευοίωνο μέλλον; Με τις υπάρχουσες συνθήκες, κάτι τέτοιο φαντάζει ουτοπία.  Είναι γεγονός ότι κορυφώθηκε μια κατάσταση αδιεξόδου. Τίποτα δεν είναι όπως ήταν. Η μυθολογία της ζωής καταργήθηκε. Η αθωότητα έχει απωλεσθεί. Υπό το βάρος των ενοχών δεν μπορεί πλέον ο άνθρωπος να χαίρεται, να παίζει και να ονειρεύεται. Όσο κι αν, η ανάγκη για μια αλλαγή γίνεται, ολοένα και πιο επιτακτική, ο άνθρωπος ως μονάδα δεν αναλαμβάνει, ο ίδιος, σε προσωπικό επίπεδο, να σηκώσει το βάρος της ευθύνης που του αναλογεί. Βρίσκεται μακριά από την επίγνωση της προσωπικής του αλήθειας, παραχώρησε τον εαυτό του σ’ ένα σχήμα ζωής που τον διαγράφει ως πρόσωπο και τον μεταβάλει σε όργανο του συστήματος. Ποιο σύστημα όμως είναι τόσο καταλυτικό ώστε να τον κάνει να πάψει να αναρωτιέται «ποιος είμαι», «γιατί ζω»;  Μήπως, ο εχθρός που εξουδετερώνει τη δυνατότητα του ανθρώπου να αναγνωρίζει τα λάθη του δεν βρίσκεται έξω, αλλά μέσα στον ίδιο;

Αν θέλουμε να ελπίζουμε, θα αναλογισθούμε πόσο τα αδιέξοδα είναι αποφασιστικά. Εγείρουν την ανάγκη μιας επανάστασης, με σκοπό να  επανακτήσει ο άνθρωπος τη σωστή του θέση απέναντι στον εαυτό του και τη ζωή. Η επανάσταση της συνείδησης αξιώνει την αλλαγή εκ των έσω και δεν γίνεται με βίαιες μεθόδους. Εάν αξιοποιήσουμε ένα μέχρι στιγμής αναξιοποίητο κεφάλαιο, τη γνώση του Εαυτού, όλα θα αλλάξουν ριζικά. Αν πιστέψει ο καθένας πως μέσα του υπάρχει εν δυνάμει το τέλειο, τότε, τότε μ’ αυτήν την προοπτική αντιστοιχεί ένα άλλο μέλλον.

Ο άνθρωπος καλείται να συνδεθεί με τη ζωή. Η σχέση αυτή είναι το ζητούμενο και ήδη καθυστέρησε λόγω της απομόνωσης στο εγώ που εγκλώβισε την ζωτική του ενέργεια και τον ώθησε στην αυτοκαταστροφή.   Ως αγνοών και αγνοούμενος δεν θα μπορέσει να δημιουργήσει τρόπους ευοίωνης ζωής. Χωρίς τον απόλυτο έλεγχο που ασκεί η καθαρή ματιά είναι αδύνατον  να πορευθεί δημιουργικά. Χωρίς το διάλογο, το σημείο επαφής με τον άλλον που ρίχνει φως στις σκοτεινές και δυσδιάκριτες πτυχές του εαυτού, δεν θα μπορέσει να βγει από το αδιέξοδο. Θα χρειασθεί έναν επαναπροσδιορισμό της ίδιας του της ύπαρξης, αλλά πώς να γίνει αυτό κι από πού ν’ αρχίσει;

Έχουν ανατραπεί όλα τα δεδομένα στα οποία στήριζε τα όνειρά του και τις επιδιώξεις του. Αυτός ο κόσμος απέτυχε, δεν πιστεύουμε όμως ότι ο άνθρωπος απέτυχε. Η ζωή, που διαχέεται ως ενέργεια μέσα στο σύμπαν και εκφράζεται ποικιλοτρόπως μέσα από νόμους, χρειάζεται για την προσέγγισή της ένα σημείο επαφής, το σημείο επαφής είναι ο Εαυτός. Γνώρισε τον εαυτό σου και θα γνωρίσεις το σύμπαν και τους θεούς. (Πυθαγόρας) Στηρίζουμε, λοιπόν, την ελπίδα επάνω σ’ αυτό που ο ίδιος δεν γνωρίζει, ακόμα, από τον εαυτό του, έχοντας όμως συνειδητοποιήσει την ανεπάρκειά του, είναι έτοιμος να στραφεί σε αναζητήσεις πιο ουσιαστικές. Στη νέα εποχή που έρχεται, ο δρόμος τον οποίο θα πρέπει ν’ αναζητήσει, είναι ο δρόμος της Καρδιάς, είναι εκεί που ακόμα υπάρχει ζωντανή μια σπίθα και τον ειδοποιεί γι’ αυτό που αντιστοιχεί με τον ίδιο. 

Και ποιο θα μπορούσε να είναι το καινούργιο ώστε να πούμε ότι εκφράζει τη νέα εποχή; Είναι, καθαρά, οι διαπροσωπικές σχέσεις, είναι μια κατάσταση, η οποία παραλαμβάνει τον άνθρωπο από την άγνοια και τον οδηγεί στη γνώση, είναι μια σχέση ελευθερίας που αναζητά να συνθέσει τον έναν με τον άλλον στην αρμονία της ψυχής, είναι αυτή που θα επαναφέρει τη μυθολογία του ωραίου.

Ο οραματισμός της νέας εποχής δεν είναι ανυπόστατος, με το σκεπτικό ότι υπάρχει ο νόμος δράσης- αντίδρασης. Όσο αποκτούμε την  επίγνωση του κακού που μας περιβάλλει, τόσο αυτή επιδρά θετικά, αφυπνίζοντας την εγρήγορση και ενεργοποιώντας τη θέληση για μια αλλαγή. Σ’ έναν κόσμο που πιότερο μοιάζει με εφιάλτη, εκτυλίσσεται η πορεία αυτογνωσίας μέσα απ’ αυτόν και από τα εμπόδια που μας θέτει ξεπηδάει, γεννιέται κι ωριμάζει κάτι καινούργιο. Κι ένας λόγος που δεν θα πρέπει να τον αφορίσουμε ή να τον καταδικάσουμε αυτόν τον κόσμο που μας χαρίζει τόσες λύπες, είναι ότι μέσα απ’ αυτές πορευόμαστε στο γνώθι σαυτόν και ανακαλύπτουμε τις άγνωστες δυνατότητες εντός μας.

                                                                                             ΑΛΚΜΗΝΗ ΚΟΓΓΙΔΟΥ

                   ΠΟΙΗΤΡΙΑ- ΔΟΚΙΜΙΟΓΡΑΦΟΣ